ေမတၱာသြန္းၿဖဳိး . . . ပန္းပ်ဳိးေစ . . .

ရက္ကိုလစား၊ လကိုႏွစ္စားၿပီး
 ျပကၡဒိန္ေတြတစ္ခုၿပီးတစ္ခု ေျပာင္းခ်ိတ္ရင္းနဲ႔ပဲ ဦးဟန္ၾကည္ရဲ႕ ပညာေရးလုပ္သားလုပ္သက္ကေလး ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုေတာင္ အေတာ္စြန္းလာပါပေကာလား။
 

 သည္ေလာက၊ သည္ကေလး၊ သည္မိဘေတြနဲ႔ လံုးလည္ခ်ာလည္လိုက္ၿပီး နိစၥဓူ၀ ျဖတ္သန္းကုန္လြန္ေနရင္း လူမႈေရးေမ့၊ ႏိုင္ငံေရးေမ့၊ လူမ်ဳိးေရးေမ့နဲ႔ အေမ့ေကာင္းႀကီးေမ့ေနလိုက္တာ ကိုယ့္ေခါင္းေပၚမွာ ဆံပင္အနက္ေတြ မရွိသေလာက္ရွားေနတာကိုေတာင္ မေန႔တစ္ေန႔ကမွ ေနာက္ေစ့ေရွ႕မွာမွန္တစ္ခ်ပ္ေထာင္ၿပီး မ်က္ႏွာမူထားတဲ့မွန္တစ္ခ်ပ္ထဲကေန စစ္စစ္ေပါက္ေပါက္ၾကည့္မိေတာ့မွပဲ သတိထားမိေတာ့တဲ့အထိ။ ဖတ္သမွ်စာဆိုတာကလည္း ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စာအုပ္စာတမ္း၊ ေလ့လာသမွ်ပညာကလည္း ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ပညာ၊ ေခါင္းထဲမွာထည့္ထားတဲ့အေတြးကလည္း ပညာေရးဆိုင္ရာအေတြးအေခၚေတြ၊ မက္လိုက္တဲ့အိပ္မက္ကလည္း ပညာေရးအိပ္မက္ေတြခ်ည္းပဲဆိုေတာ့ ဦးဟန္ၾကည္ခမ်ာ ပညာေရးကလြဲလို႔ က်န္တဲ့ေနရာေတြမွာ နလပိန္းတံုး ျဖစ္မွန္းမသိကို ျဖစ္ပါေလေရာ။ တတ္ႏိုင္ဘူး ငုပ္မိသဲတိုင္၊ တက္ႏုိင္ဖ်ားေရာက္လို႔ ဆိုရိုးကလည္း အရွိသားမဟုတ္လား။ သဲတိုင္ေအာင္ငုပ္ဆိုလို႔ ဦးဟန္ၾကည္တို႔ ငုပ္ခ်က္ကေတာ့ ပညာေရးဘ၀အစမွာ စားစရာမရွိလို႔ ထမင္းႏွစ္ရက္ငတ္ၿပီး လင္မယားႏွစ္ေယာက္ ေရေသာက္ဗိုက္ေမွာက္ေနရတဲ့အထိ။ သို႔ေပမင့္ အခုအခ်ိန္အထိ အဖ်ားမေရာက္ေသးတာကေတာ့ ဦးဟန္ၾကည္ မတက္ႏိုင္လို႔လုိ႔ပဲ ေျပာရမွာပါ့ေလ။

သိုေပမင့္ ဦးဟန္ၾကည္ ဂဏန္းမ်ဳိးကလည္း အဖ်ားေရာက္ျခင္း၊ မေရာက္ျခင္းကို ေခါင္းထဲထည့္တဲ့လူမွ မဟုတ္ဘဲ။ ကိုယ္စြမ္းသေလာက္၊ ကိုယ္တတ္သေလာက္ကိုယ္လုပ္ေနရရင္ ေက်နပ္တဲ့လူစား။

 ကိုယ္မွန္တယ္ထင္တာကိုယ္လုပ္ ပတ္၀န္းက်င္ကို အေရးမလုပ္တဲ့လူစား။ အႏွီေတာ့လည္း ကိုယ့္တရားကိုယ္ စီရင္ၿပီး ကိုယ့္ကေလးေတြနဲ႔ကိုယ္ ေပ်ာ္ရႊင္ေနရတာကိုက ေလာကစည္းစိမ္ျဖစ္ၿပီးသား။ အႏွီ ဦးဟန္ၾကည္ရဲ႕ ကေလးေတြဆိုတာကလည္း အမ်ားအျမင္မွာ လူဆိုး၊ လူသြမ္း၊ လူသရမ္းကေလးေတြက ခပ္မ်ားမ်ား။ မိဘမ်ားကလည္း လူဆိုးထိန္းဦးဟန္ၾကည္ကို အေတာ္အထင္ႀကီးၾကဟန္တူပါရဲ႕။ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ လာအပ္ၿပီဆိုတာနဲ႔ မိဘလုပ္တဲ့လူက “ ဆရာ…ကၽြန္မသားသမီးကို ရိုက္သာရိုက္ဆရာ…မက်ဳိးမကန္းရင္ၿပီးတာပဲ…ဒီေကာင္ေတြက အႏွီလို ရိုက္ေပးမွ မွတ္တာ… ” လို႔ကို အင္တိုက္အားတိုက္ ေျပာေတာ့တာကိုး။ ဘယ့္ႏွာ သည္လူေတြ ခက္လည္းခက္ပါရဲ႕။ သူရို႕က ဆရာဆိုတဲ့ ပုဂၢဳိလ္ကို ေၾကးစားလူမိုက္မ်ား ထင္ေနေရာ့သလား မသိေပါင္ဗ်ာ။ ဦးဟန္ၾကည္ စိတ္ေကာင္း၀င္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ၿပံဳးေနလိုက္ေပမယ့္ ႏွာတင္းေနတဲ့အခ်ိန္မ်ဳိးနဲ႔ ဆံုလို႔ကေတာ့ “ ဟ…ခင္ဗ်ားတို႔က က်ဳပ္ကို လူမိုက္ငွားတာလား…မပူနဲ႔ လိုအပ္ရင္ ဆံုးမမယ္…အလကားသက္သက္ ရိုက္ေနရေအာင္ကေတာ့ ဦးဟန္ၾကည္ လူမိုက္မဟုတ္လို႔ သည္းခံေပေရာ့… ” လို႔ ဘုႏွိပ္မိပါေလေရာ။ 

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဆိုးလွ ရမ္းလွပါတယ္ဆိုတဲ့ သူရို႕သားသမီးေတြဟာ ဦးဟန္ၾကည္ဆီမွာေတာ့ လိမၼာလိုက္၊ ယဥ္ေက်းလိုက္ၾကတာမ်ား သူရို႕မိဘကို ျပန္ေျပာရင္ ခမ်ာမ်ားမွာ သူရို႕သားသမီးအေၾကာင္းၾကားရတာေတာင္ သူရို႕နားကို သူရို႕မယံုတဲ့အထိ။ ေျပာမယ္ဆိုလည္း ေျပာစရာ။ ကိုယ့္ကေလးေတြကလည္း အိမ္မွာလည္းဆိုး၊ လမ္းမွာလည္း တစ္စက္ကေလးမွ မေကာင္းၾကတာေလးေတြခ်ည္း။ အႏွီေတာ့ တစ္ခ်ဳိ႕မိဘေတြက ဦးဟန္ၾကည္ကိုေမးပါသဗ်ား။ သူရို႕ကေလးေတြက သူရို႕ဆီမွာ ဘာေၾကာင့္ဆိုးၿပီး ဆရာ့ဆီမွာ ဘာေၾကာင့္လိမၼာၾကသလဲေပါ့။ ဦးဟန္ၾကည္ကေတာ့ “ ဟ…ခင္ဗ်ားတို႔က သူရို႕ကို လူဆိုးလို႔ သတ္မွတ္ထားတာကိုး…အႏွီေတာ့ ဆိုးျပမွာေပါ့…က်ဳပ္ဆီမွာ သူရို႕ကို လူလိမၼာလို႔ သတ္မွတ္ထားေတာ့ လိမၼာၾကတာ မဆန္းေပါင္ဗ်ာ ” လို႔ ခပ္ၿပံဳးၿပံဳးေျဖတာပါပဲ။ သို႔ေပမင့္ သည္ဘက္နယ္ သည္ဘက္ေဒသက မိဘဆိုတာကလည္း ေငြကလြဲၿပီး က်န္တဲ့အေၾကာင္း ေခါင္းထဲမသြင္းတာမ်ားေလေတာ့ ကေလးစိတ္ပညာေတြ၊ လူမႈေရးသိပၸံေတြ ဘယ္သိလိမ့္တုန္း။ အႏွီေတာ့လည္း ဦးဟန္ၾကည္ေျပာသမွ်ကို နားလည္ခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၿပီး ေခါင္းေလးတညိတ္ညိတ္နဲ႔ အသာျပန္လစ္သြားၾကတာေတြခ်ည္း။

စဥ္းစားၾကည့္ေလ။ ဦးဟန္ၾကည္ေတြးသလို လူၿပိန္းေတြးပဲေတြး။ လူဆိုတာ ကိုယ့္ကို ေကာင္းတယ္လို႔သတ္မွတ္တဲ့လူေရွ႕မွာပဲ ေကာင္းျပခ်င္မွာေပါ့။ ကိုယ္ဘာလုပ္လုပ္ အဆိုးခ်ည္းျမင္ေနတဲ့လူေရွ႕မွာ ဘယ္လိုလုပ္ေကာင္းျပခ်င္မွာလဲ။ ဟာကြာ…သည္လူႀကီးေရွ႕မွာ ဘာပဲလုပ္လုပ္ တစ္ကြက္မွအေကာင္းမျမင္ဘဲ ငါလုပ္ခ်င္ရာလုပ္တာပဲေအးပါတယ္လို႔ ေသာက္ညင္ကတ္ကတ္နဲ႔ ရွိရင္းစြဲထက္ေတာင္ ပိုၿပီးဆိုးျပခ်င္ၾကေသးတာ သဘာ၀။ “ ခႏိုးခနဲ႔၊ ဆိုကဲ့ရဲ႕လည္း၊ မဖဲ့မေစာင္း၊ ကိုယ့္လမ္းေၾကာင္းကို၊ စိတ္ေကာင္းနဲ႔ယွဥ္၊ ေရွးရႈႏွင္ေလာ့ ” ဆိုတဲ့ မဃေဒ၀လာ အမွာစကားဆိုတာ အေျပာလြယ္သေလာက္ အင္မတန္မွ အလုပ္ခက္တာကလား။ ဦးဟန္ၾကည္တို႔လို အထိုက္အေလ်ာက္ စာေလးေပေလး မေတာက္တေခါက္ ဖတ္ထားတဲ့လူေတာင္ ကိုယ့္ကိုယ္မဲ့ျပရင္ ျပန္ၿပံဳးျပဖို႔ထက္ ျပန္မဲ့မျပျဖစ္ေအာင္ အႀကိတ္အနယ္ ႀကဳိးစားေနရတာ ကိုယ္တိုင္သိ။ အႏွီေတာ့ မေန႔တစ္ေန႔ကမွ လူျဖစ္လာၾကတဲ့ စာသင္သားအရြယ္ လူမမယ္ေလးေတြကို္ ဘယ္သို႔ဘယ္ပံု ဆက္ဆံေပးရမယ္ဆိုတာ အသိသာခ်ည္း။ ဦးဟန္ၾကည္ဆိုတဲ့ ပုဂၢဳိလ္ကလည္း ပတ္၀န္းက်င္စကားကို နားအယားခံၿပီး ေခါင္းထဲအ၀င္မခံတဲ့လူစားျဖစ္ေနေတာ့ အဆင္ကိုေခ်ာလို႔။ 

ကေလးတစ္ေယာက္ လာအပ္လို႔ သူရို႕မိဘက သူရို႕ကေလး ဘယ္ေလာက္ဆိုးေၾကာင္း၊ ေတေၾကာင္း၊ ေလေၾကာင္း ေျပာရင္လည္း ေခါင္းထဲမထည့္။ ပတ္၀န္းက်င္မွာ အႏွီကေလး ဘယ္ေရြ႕ဘယ္မွ် ေသာင္းက်န္းေၾကာင္း သတင္းေတြကိုလည္း စိတ္မ၀င္စား။ ဘယ္ေလာက္ေတာ္ေၾကာင္း၊ လိမၼာေၾကာင္း ေျပာေနရင္လည္း ရင္မခုန္။ ဘယ္ကေလးကိုမဆို ျမင္ကတည္းက သဘာ၀အေျခအေန ( Natural state ) မွာ ထားလိုက္ၿပီးသား။ တစ္နည္းအားျဖင့္ သည္ကေလးကို အရည္အေသြးျပဂရပ္မွာ “ သုညမွတ္ ” ေပၚတင္ထားလိုက္တဲ့သေဘာ။ သူရို႕ေလးေတြကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္၊ ခ်ဳိခ်ဳိသာသာ ေျပာဆိုဆက္ဆံ၊ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး ႀကဳိဆိုဖို႔ဆိုတာ ဦးဟန္ၾကည္ရဲ႕အလုပ္။ သည္အလုပ္ကလည္း ထူးဆန္းတာမွမဟုတ္ဘဲ။ အထိုက္အေလ်ာက္ အသိပညာေလးရွိရင္ေတာင္ လူတစ္ဖက္သားကို ႀကီးငယ္မဟူ တန္ဖိုးထားၿပီး ယဥ္ယဥ္ေက်းေက်း ေခ်ေခ်ငံငံဆက္ဆံရမယ္ဆိုတာ သိၿပီးသားခ်ည္း။ အႏွီေတာ့ ကိုယ့္ရွိရင္းစြဲအက်င့္အတိုင္းပဲ သည္ကေလးကို ဆက္ဆံလိုက္ရုံ။ ကိုယ့္ဘက္က ေကာင္းႏိုင္သမွ်ေကာင္း၊ အႏွီအေပၚမွာ ကေလးရဲ႕တံု႔ျပန္မႈကို အကဲျဖတ္ၿပီး သူ႔ရဲ႕အရည္အေသြးျပဂရပ္မွာ အေပါင္းျပခ်င္ျပ၊ အႏုတ္တပ္ခ်င္တပ္။ အေပါင္းျပတယ္ဆိုရင္ မူလလမ္းစဥ္အတိုင္းဆက္သြား။ အႏုတ္တက္လာရင္ ဆရာ့ဘက္က လုိအပ္တာျပင္။ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းက ငွက္ေပ်ာသီးအခြံႏႊာတာထက္ေတာင္ လြယ္ေသး။

ဦးဟန္ၾကည္ရဲ႕အေတြ႕အႀကံဳအရေျပာရရင္ သည္ဘက္ေခတ္ကေလးေတြဆိုတာ မိဘတို႔၊ ဆရာတို႔က ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ တန္ဖိုးထားၿပီး ဆက္ဆံေပးလိုက္ရုံနဲ႔တင္ ခမ်ာမ်ား ေပ်ာ္လြန္း၊ ၀မ္းသာလြန္းလို႔ လိမၼာႏိုင္သမွ် အစြမ္းကုန္ လိမၼာလိုက္ၾကတာမွ အားနာစရာေတာင္ ေကာင္းေနပါေရာ။ ပုစၧာကေလးတစ္ပုဒ္ေလာက္ မွန္ေအာင္တြက္ႏိုင္လို႔ “ ဟ…ငါ့တပည့္ အေတာ္ဟုတ္လာၿပီပဲ ” လို႔ တစ္ခြန္းသာ ေျပာလိုက္။ ဘယ္ေလာက္ခက္တဲ့ပုစၧာမဆို မရမခ်င္း ဇြဲခတ္ၿပီး တြက္ေတာ့တာကလား။ ေက်ာင္းကိုအၿမဲတမ္းေနာက္က်မွလာတတ္တဲ့ကေလးတစ္ေယာက္ တစ္ရက္ေလာက္ ေက်ာင္းခ်ိန္မီေအာင္ေရာက္လာရင္ လႈိက္လႈိက္လွဲလွဲ ခ်ီးက်ဴးလိုက္။ သည္ကေလး ေနာက္ရက္ေတြမွာ တတ္ႏိုင္သေလာက္ေတာ့ ေက်ာင္းခ်ိန္မီေအာင္ ႀကဳိးစားေတာ့တာခ်ည္း။ လူပဲ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ အေကာင္းျမင္တဲ့လူေရွ႕မွာ ဘယ္သူက အဆိုးျဖစ္ခ်င္မွာလဲ ဟုတ္ဘူးလား။ တကယ္ဆို ဦးဟန္ၾကည္တို႔ လုပ္ရမယ့္အလုပ္က သူ႔လုပ္ရပ္ေကာင္းကေလးေတြကို ေတြ႕ေအာင္ရွာၿပီး ခ်ီးမြမ္းေပးရုံ။ စဥ္းစားၾကည့္ အလကားမတ္တင္းရတဲ့ ေလကေလးစိုက္ထုတ္လိုက္ရုံ၊ အၿပံဳးကေလးတစ္ပြင့္ ေပးလိုက္ရုံကေလးနဲ႔တင္ ကေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕ဘ၀ ဘယ္ေလာက္အထိ ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္တယ္ဆိုတာ။ အလကားမတ္တင္းရတဲ့ အၿပံဳးကေလးတစ္ပြင့္ ခ်ီက်ဴးစကားေလးတစ္လံုးေတာင္ မသဒၶါဘဲ မေပးခ်င္၊ မေပးႏိုင္ရင္ေတာ့လည္း မိဘမလုပ္၊ ဆရာမလုပ္ဘဲ ေနၾကတာ တိုင္းျပည္အတြက္ အက်ဳိးရွိမယ္ထင္ပါရဲ႕။

ဦးဟန္ၾကည္တို႔တစ္ေတြ သည္အသက္သည္အရြယ္ေရာက္လာၾကေပမယ့္ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ရင္ ေက်ာင္းသားအရြယ္၊ ေက်ာင္းသားဘ၀ကို ျဖတ္သန္းဖူးၾကတဲ့လူေတြခ်ည္း။ ကိုယ္ေက်ာင္းသားဘ၀တုန္းက ကိုယ္ေလးစားတဲ့ဆရာေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာေတြျပန္ျမင္ေယာင္ၾကည့္၊ သူရို႕လုပ္ရပ္ေတြျပန္စဥ္းစားၾကည့္။ ေသခ်ာတာတစ္ခုကေတာ့ ကိုယ္ေလးစားတဲ့ ဆရာေတြအားလံုးဟာ ကိုယ့္ကိုအေရးတယူျပဳ၊ အေလးဂရုထားၿပီး လူရာသြင္းတဲ့ဆရာေတြခ်ည္း ျဖစ္ေနတာ သတိထားမိၾကပါလိမ့္မဗ်ား။ လူရာသြင္း၊ အရာေပး၊ အေရးတယူျပဳခံရတယ္ဆိုတာ ကေလးဘ၀မွာ အလုိခ်င္ဆံုး ဆုလာဘ္ႀကီး။ ဒါတင္ဘယ္ကလိမ့္တုန္း အိုႀကီးအိုမ ေသမင္းျပည္ ေျခတစ္ေခ်ာင္းလွမ္းေနတဲ့အရြယ္ေတြေတာင္ သူရို႕ကို အရာေပး၊ အေရးတယူလုပ္တာ ႀကဳိက္တတ္ၾကေသးတာကလား။ အႏွီေတာ့ ကိုယ့္သားသမီးက ကိုယ့္ကိုျမတ္ႏိုးေလးစားတာ လိုခ်င္ရင္၊ ကိုယ့္တပည့္က ကိုယ့္ကိုခ်စ္ခင္ၾကည္ညဳိတာ ခံခ်င္ရင္ ကိုယ့္ကေလးေတြကို အရာေပး၊ အေလးထားၿပီး ဆက္ဆံရုံေပါ့။ ကိုင္း…အႏွီေလာက္လြယ္တဲ့ နည္းဗ်ဴဟာ ဘယ္မွာရွိလိမ့္တုန္း။ သူရို႕ေျပာတဲ့စကားေလးေတြကို အေလးတယူနားေထာင္၊ သူရို႕ရင္ဖြင့္တာေတြကို ခံစားေပး၊ သူရို႕အေတြးေတြကို မွ်ေ၀၊ သူရို႕ခံစားခ်က္ေတြကို နားလည္ေပးလိုက္ရင္ ကေလးတစ္ေယာက္ ဘယ္ေလာက္ေပ်ာ္သြားတယ္ဆိုတာ ကိုယ္ေတြ႕ႀကံဳဖူးမွ သိၾကမွာပ။

 ေသခ်ာစဥ္းစားၾကည့္ရင္ သည္ဘက္ေခတ္ ကေလးေတြခမ်ာ သနားစရာ။ “ အိမ္ေန အေဖရိုက္၊ ေက်ာင္းေလ ဆရာရိုက္၊ လမ္းေန ပုရြက္ဆိတ္ကိုက္ ” ဆိုတဲ့ ဘ၀မ်ဳိးေတြ ခပ္မ်ားမ်ား။ သည္ၾကားထဲမွာ ေက်ာင္းကတစ္မ်ဳိး၊ က်ဴရွင္ကတစ္သြယ္၊ မိဘကတစ္ဖံု အခ်င္းခ်င္း Cooperate မလုပ္ဘဲနဲ႔ ကိုယ္ထင္ရာကိုယ္စိုင္းၿပီး သင္ခ်င္ရာသင္၊ ေပးခ်င္တဲ့စည္းကမ္းေပးလႊတ္ၾကျပန္ေတာ့ ကေလးခမ်ာ “ ကမၻာႀကီးသည္ ေက်ာင္းတြင္လံုး၍ အိမ္တြင္ျပားပါသည္ ” လုပ္ေနၾကရတာ ဦးဟန္ၾကည္ ရင္နာလို႔မဆံုး။ ေၾသာ္…ေရႊျပည္ႀကီးမ်ား တရားက်ဖို႔လည္းေကာင္းပါရဲ႕။ ကေလးေတြကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေပးရမယ့္ တာ၀န္တူ၊ ရည္ရြယ္ခ်က္ခ်င္းတူၾကတဲ့ ပညာေရး၀န္ထမ္းအခ်င္းခ်င္းေတာင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ခ်င္စိတ္မရွိၾကဘဲနဲ႔မ်ား လူတန္းစားအားလံုး ပူးေပါင္းႀကဳိးစားမႈကို ေရွ႕တန္းတင္ထားတဲ့ Democracy ဆိုတာႀကီးကို သြားၿဖဲနားၿဖဲေအာ္ေတာင္းေနၾကတာ သနားဖို႔ေတာင္ ေကာင္းေသးေတာ့။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ သူမ်ားေပးတိုင္းရတယ္လို႔မ်ား ထင္ေနၾကေရာ့သလားမသိ။ ရွိေစေတာ့…ရွိေစေတာ့ ဆန္စဥ္ရာ က်ည္ေပြ႕လိုက္ေနရရင္လည္း ကိုယ့္ကိုယ္ကိုကအစထားၿပီး ဆဲခန္းဖြင့္ရတာနဲ႔တင္ ဆံုးခန္းတိုင္မယ္မထင္တာေၾကာင့္ ကေလးေတြဘက္ပဲ ျပန္လွည့္ၾကဦးစို႔။

ကေလးေတြကို အရာေပးၿပီး အေရးတယူျပဳရမယ္ဆိုေတာ့ အႏွီအကေလးေတြကို ေခါင္းေပၚရြက္ထားၿပီး ဖူးဖူးမႈတ္ရမယ္လို႔လည္း မထင္ေလနဲ႔ဦး။ လူရာသြင္းတယ္ဆိုတာ ဖားတာနဲ႔ မဆိုင္ေရးခ်မဆိုင္။ ပိုက္ဆံရွိတဲ့ကေလး၊ စာေတာ္တဲ့ကေလးကို ဦးစားေပးၿပီး ဆက္ဆံတာမ်ဳိး၊ ေရႊေပၚျမတင္ထားတာမ်ဳိးကေတာ့ ေသာက္ညင္ကတ္စရာ အက်င့္ဆိုး၊ လူနဲ႔လူခ်င္း ခြဲျခားဆက္ဆံတဲ့ အက်င့္ဆိုးႀကီးျဖစ္တာေၾကာင့္ အဖားခံရတဲ့ကေလးကလည္း စိတ္ႀကီး၀င္ ဘ၀င္ေလဟပ္၊ အႏွိမ္ခံရတဲ့ကေလးကလည္း စိတ္ဓာတ္က် စိတ္ဒဏ္ရာျဖစ္ရုံကလြဲၿပီး အက်ဳိးတစ္ျပားသားမွကို မရွိတာကလား။ သည္ၾကားထဲမွာ ေက်ာင္းသားခ်င္း စည္းလံုးမႈ၊ ရိုင္းပင္းမႈပါ ၿပဳိကြဲသြားတာေၾကာင့္ သည္ဘက္ပညာေရးေခတ္သစ္ႀကီးမွာ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ေအာ္ဟစ္ေနၾကတဲ့ ဒီမိုကေရစီအေျခခံ Co-operative learning system နဲ႔ ေ၀းပါေလေရာ။ အေလးတယူလုပ္တယ္ဆိုတာ ကေလးတစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ႕ ခံစားခ်က္ကို အသိအမွတ္ျပဳတာ၊ တစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ကို စြမ္းႏိုင္သေလာက္ျဖည့္ေပးဖို႔ ႀကဳိးစားေပးတာကို ဆိုပါသဗ်ား။ သူရို႕ေလးေတြ ဘာေတြလိုအပ္ေနတယ္ဆုိတာကို မေျပာဘဲနဲ႔ မိဘတို႔ ဆရာတို႔က သိႏိုင္ၾကရင္ေတာ့ အတိုင္းထက္အလြန္ တံခြန္နဲ႔ကုကၠားေပါ့ေလ။ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးနည္းဗ်ဴဟာမွာ “ သူလိုတာသိမွ ကိုယ္လိုတာ ရမယ္ ” လို႔ ဆိုသကိုး။ အႏွီေတာ့ ကေလးေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ကို ကိုယ္ကသိေအာင္ႀကဳိးစားႏိုင္ရင္ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့အရာလည္း ကေလးေတြဆီက ျပန္ရလာေရာေပါ့။ အေရးတယူျပဳတယ္ဆိုတာ ကေလးတစ္ေယာက္ အျပစ္ဒဏ္က်ဴးလြန္ရင္ နားလည္ေအာင္ ေျပာဆိုဆံုးမတာလည္း လုပ္ဖို႔ လိုေသးတာကလား။ တကယ္ေတာ့ ေက်ာင္းသားသူငယ္ဆုိတာ အသက္အရြယ္ပိုင္းနဲ႔ ႏႈိင္းစာၾကည့္ရင္ ကိုယ္ကေမြးတဲ့ ကိုယ့္သားသမီးအရြယ္ေလာက္သာသာရယ္။ အႏွီေတာ့ မျပည့္၀ေသးတဲ့ အသိဥာဏ္၊ မဖြံ႕ၿဖဳိးေသးတဲ့ စိတ္ဓာတ္၊ မရင့္က်က္ေသးတဲ့ ႏွလံုးသားေတြ ပိုင္ဆိုင္ထားၾကတဲ့ ကေလးေတြကို ကိုယ္နဲ႔ႏႈိင္းၿပီး အျပစ္ေပးလို႔ေတာ့ ဘယ္တရားပါ့မလဲ။ အျပစ္တစ္ခုက်ဴးလြန္ရင္ အႏွီအျပစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ ဆိုးက်ဳိးေတြကို ကေလးနားလည္ေအာင္ ရွင္းျပၿပီးမွ ထိုက္သင့္တဲ့အျပစ္ဒဏ္ေပးဖို႔ ျပင္ဆင္သင့္တာကလား။ မိဘ၊ ဆရာေတြရဲ႕ ဆိုဆံုးမမႈဟာ သူရို႕အတြက္ပဲလို႔ နားလည္သေဘာေပါက္လာၿပီဆိုရင္ ကေလးတစ္ေယာက္ တိုးတက္ဖြံ႕ၿဖဳိးဖို႔ လမ္းစေပၚလာၿပီမဟုတ္လား။

သည္ေနရာမွာ အျပစ္ေပးတာကိုလည္း သရုပ္ခြဲဖို႔ လိုေသးတာေၾကာင့္ ေလေၾကာရွည္ပါရေစဦး။ ဦးဟန္ၾကည္တို႔ ေရႊျပည္ႀကီးမွာ မိဘပဲျဖစ္ျဖစ္ ဆရာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကေလးတစ္ေယာက္ အမွားတစ္ခုခု က်ဴးလြန္လိုက္ၿပီဆိုရင္ လက္အစ၊ တုတ္အဆံုး မိရာသံုးၿပီး ရိုက္ႏွက္ဆံုးမပစ္လိုက္ၾကတာေတြက အားလံုးနီးပါး။ စဥ္းစားၾကည့္ၾကစို႔ရဲ႕။ ႀကိမ္တို႔ ၀ါးျခမ္းစိတ္တို႔ဆိုတာ ေခြး၊ ႏြား တိရစၧာန္ေတြကို ေမာင္းတဲ့ႏွင္တဲ့ေနရာမွာသံုးတဲ့ လက္နက္ကိရိယာေတြမဟုတ္လား။ ကိုယ္ကေမြးထားတဲ့ ကိုယ့္သားသမီး၊ ကိုယ့္ကိုအားကိုးေနတဲ့ တပည့္ေတြကို တိရိစၧာန္အဆင့္ တြန္းခ်ၿပီး မညွာမတာ ရိုက္ႏွက္ဆံုးမတယ္ဆိုတာ ဘယ္ေလာက္မ်ား ရက္စက္လိုက္တဲ့ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းႀကီးပါလိမ့္။ အႏွီလို ရိုက္ႏွက္ပစ္လိုက္ေတာ့ေရာ သည္ကေလးတစ္ေယာက္ လိမၼာလာေရာလား။ ဦးဟန္ၾကည္မထင္။ ကေလးတစ္ေယာက္ ေဆးလိပ္ခိုးေသာက္လို႔ ရိုက္ႏွက္ဆံုးမတယ္ဆိုပါစို႔။ ႀကိမ္ဒဏ္ကိုေၾကာက္လို႔ သည္ကေလး ေဆးလိပ္ျပတ္ေကာင္းျပတ္သြားေပမေပါ့။ သို႔ေပမင့္ ဘယ္မိဘ၊ ဘယ္ဆရာကေရာ သည္ကေလးဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး အရိပ္ၾကည့္ၿပီး ႀကိမ္နဲ႔လိုက္ရိုက္ေနႏိုင္ပါ့မလဲ။ သူေၾကာက္ရမယ့္ ႀကိမ္မျမင္ရတဲ့ တစ္ေန႔မွာ သည္ကေလး ေဆးလိပ္ျပန္ေသာက္ဖို႔ ရာခိုင္ႏႈန္းအေတာ္မ်ားမ်ား ေသခ်ာပါသဗ်ား။

 စိတ္ပညာသီ၀ရီေတြ ေဘးခ်ိတ္ၿပီး မ်က္ျမင္ကို သံုးသပ္ၾကည့္ရရင္ ရိုက္ႏွက္ဆံုးမခံရတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္ဟာ သည္အျပစ္ကို ေနာက္တစ္ခါ မလုပ္ဖို႔ စြဲစြဲၿမဲၿမဲမွတ္မိသြားေကာင္း မွတ္မိႏိုင္ေပမယ့္ အရွက္တရား၊ အမုန္းတရားနဲ႔ ယွဥ္တဲ့ မွတ္မိျခင္းမ်ဳိးျဖစ္ေနပါေရာလား။ ႀကိမ္ကိုင္ထားတဲ့ မိဘ၊ ဆရာရဲ႕ေရွ႕မွာ လက္ပိုက္ၿပီး ရပ္ေနရတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္ရဲ႕ ရင္တြင္းက အေၾကာက္တရား ဘယ္ေလာက္ႀကီးမားမယ္ဆိုတာ ကိုယ္ခ်င္းစာၾကည့္ေစခ်င္ပါရဲ႕။ ကေလးရဲ႕ ရင္ထဲမွာ သူ႕အက်ဳိးအတြက္ ရိုက္တယ္ဆိုတာ ဘယ္လိုလုပ္သိႏိုင္မွာပါလိမ့္။ သူ႕အက်ဳိးအတြက္ သူ႕အသားကို နာေအာင္ရိုက္တယ္ဆိုတာ ဘယ္လိုလုပ္ ေတြးယူႏုိင္မွာပါလိမ့္။ သူ႔ဥာဏ္မီသေလာက္ကေလးနဲ႔ သူ႔လုပ္ရပ္ကို မိဘနဲ႔ ဆရာက မႀကဳိက္ဘူးလို႔ပဲ ေတြးေနမယ့္ကေလးတစ္ေယာက္ ႀကီးျပင္းလာရင္ အမွား၊ အမွန္ဆိုတာထက္ အထက္လူႀကီးမႀကဳိက္တာကို မလုပ္ရဲတဲ့ ကၽြန္ေကာင္းေလးေတြ ျဖစ္လာရုံကလြဲရင္ ဘာေတြမ်ား ျဖစ္ထြန္းလာႏိုင္ပါ့မလဲ။ ရိုက္တဲ့လူလည္း လက္နာ၊ ခံရတဲ့ကေလးလည္း အသားနာ၊ အသည္းနာ၊ အက်ဳိးေက်းဇူးလည္း တစ္ကြက္မွမျမင္တဲ့ အႏွီရိုက္ႏွက္ဆံုးမတဲ့ စနစ္ႀကီးကို ေရႊျပည္ႀကီးမွာ ဘာျဖစ္လို႔မ်ား မက္မက္စက္စက္ လက္ကိုင္ထားေနၾကပါလိမ့္ဆိုတာ ဦးဟန္ၾကည္ စဥ္းစားလို႔ မရႏိုင္ေပါင္ဗ်ာ။ ဦးဟန္ၾကည္ ဘ၀တစ္သက္မွာ တစ္တန္းေက်ာင္းသားဘ၀က တစ္ခ်က္၊ ေလးတန္းေက်ာင္းသားဘ၀က တစ္ခ်က္၊ ခုနစ္တန္းေက်ာင္းသားဘ၀က တစ္ခ်က္ အရိုက္ခံခဲ့ရတာ အခုထိ မေမ့ႏုိင္ေသးတာ။ ဦးဟန္ၾကည္ရဲ႕ ေဖေဖရိုက္ခဲ့တဲ့ သံုးခ်က္ကို မွတ္မိေနတာကိုပဲ စဥ္းစားၾကည့္ေပေရာ့။ ေသရာပါသြားမယ့္ အနာတရေတြခ်ည္း မဟုတ္ပါလား။ အႏွီေတာ့ ကိုယ့္ကေလး၊ ကိုယ့္တပည့္ကို ခ်စ္ရိုးမွန္ရင္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ရိုက္ႏွက္မဆံုးမၾကဖို႔ ေမတၱာရပ္ခံခ်င္ပါရဲ႕။

ေနာက္ဆံုးစကားအေနနဲ႔ ေရႊျပည္သား ဆရာမ်ားနဲ႔ မိဘမ်ားကို

“ ေၾကာက္လို႔ မလုပ္တာကို လိမၼာတယ္လို႔ သတ္မွတ္တဲ့ အက်င့္ဆိုးႀကီး အျမစ္တြယ္ေနသမွ် ကာလပတ္လံုး ဘယ္မ်ဳိးဆက္သစ္မွ တိုးတက္လာမွာမဟုတ္ဘူး… ”

ဆိုတဲ့ စကားတစ္ခြန္းကို သည္ဘ၀အတြက္သာမကဘဲ ေသၿပီးေနာက္ဘ၀အထိ စြဲစြဲၿမဲၿမဲ မွတ္သားေတာ္မူၾကဖို႔ ေမတၱာလက္ေဆာင္ ပါးလိုက္ပါရေစဗ်ား…..။   ။

အဓိက စည္းကမ္းခ်က္ ၅၅ ခ်က္ . . .

 

 အဓိက စည္းကမ္းခ်က္ ၅၅ ခ်က္ Essential 55 ကို မဖတ္ခင္မွာ စာေရးသူ Ron Clark နဲ႔ အရင္ မိတ္ဆက္ေပးရပါလိမ့္မယ္။ Ron Clark ဆိုတာ ဘယ္သူမ်ားပါလိမ့္။ ဟုတ္ကဲ့ . . .Ron L. Clark, Jr ကို ၁၉၇၂ မွာ ေမြးပါတယ္။ East Carolina University မွာ ပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီး ၁၉၉၄ မွာ ဘဲြ႕ရခဲ့ပါတယ္။ ဘြဲ႕ရၿပီး ေလးႏွစ္အၾကာမွာ Harlem ေတာပိုင္းေဒသက ပညာေရး၊ လူမႈေရးေနာက္ခံအားနည္းတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို သင္ၾကားေပးေနတဲ့ မူလတန္းေက်ာင္းကိုသြားၿပီး တာ၀န္ထမ္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေဒသက ထိန္းသိမ္းကိုင္တြယ္ရခက္တဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို အပင္ပန္းခံၿပီး အခက္အခဲေပါင္းမ်ားစြာနဲ႔ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚေရာက္ေအာင္ ဆြဲတင္ေပးႏိုင္ခဲ့တာေၾကာင့္ 2000 ခုႏွစ္မွာ Disney Teacher of the Year ဆုကို ရခဲ့ပါတယ္။

ဆရာ Ron Clark နဲ႔ ခ်စ္စြာေသာ တပည့္မ်ား . . .

 

Ron Clark ရဲ႕ Harlem ေက်ာင္း ပထမႏွစ္အေတြ႕အႀကံဳေတြကို အေျချပဳၿပီး The Ron Clark Story ဇာတ္ကားကို မင္းသား Matthew Perry က Ron Clark အျဖစ္ သရုပ္ေဆာင္ၿပီး ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ ရိုက္ကူးခဲ့ပါတယ္။ ဒီရုပ္ရွင္အတြက္ Emmy ဆုေပးပြဲမွာ ဆန္ကာတင္ နာမည္စာရင္းအတင္ခံခဲ့ရတဲ့ ရုပ္ရွင္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ( ဦးဟန္ၾကည္လည္း အႏွီရုပ္ရွင္ကို ၾကည့္ရင္းကေန သူ႕အေၾကာင္းကို မီးခိုးႁကြက္ေလွ်ာက္ ေလ့လာျဖစ္သြားတာပါ။ သူ႔ရုပ္ရွင္ကို ၾကည့္ေနရင္းကေန ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဆရာလို႔ နာမည္တပ္ရမွာေတာင္ မ၀ံ့မရဲျဖစ္သြားတာလည္း ၀န္ခံရဦးမွာပါပဲ… )

ရုပ္ရွင္ေၾကာ္ျငာ. . .

Ron Clark ဟာ ဆန္းသစ္တီထြင္ႏိုင္စြမ္းနဲ႔ ဖန္တီးႏိုင္စြမ္းေတြကို သူ႔ရဲ႕ အဓိကစည္းကမ္းခ်က္ ၅၅ ခ်က္နဲ႔ ေပါင္းစပ္ထားတဲ့ ၿပဳိင္ဘက္ကင္း နည္းစနစ္ေတြကိုသံုးၿပီး ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ စာေမးပြဲရမွတ္ေတြကို ျမင့္မားေအာင္ ဆြဲတင္ေပးႏုိင္တဲ့ စြမ္းရည္ေၾကာင့္ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားပါတယ္။ သူဟာ ရုပ္သံအစီအစဥ္ေပါင္းမ်ားစြာမွာ တင္ဆက္ခံခဲ့ရၿပီး Oprah Winfrey ရဲ႕ The Oprah Winfrey Show မွာ ႏွစ္ႀကိမ္တိတိ ပါ၀င္ခြင့္ရခဲ့သူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ Ms. Wingrey က Ron Clark ကို သူမရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ “ အံ့ဖြယ္လူသား ” လို႔ နာမည္ေပးခံရသူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

Ron Clark ဟာ The Essential 55 နဲ႔ The Excellent 11 စာအုပ္ေတြကို ေရးခဲ့ပါတယ္။ စက္တင္ဘာလ ၄ ရက္ ၂၀၀၇ မွာ The Ron Clark Academy ကို စၿပီးဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအကယ္ဒမီမွာ ႏွစ္စဥ္စာသင္ႏွစ္တစ္ႏွစ္စီအတြက္ ေလွ်ာက္လႊာေပါင္း ၃၅၀ ေလာက္ထဲက ေက်ာင္းသား ၅၀ ကိုပဲ လက္ခံသင္ၾကားေပးပါသတဲ့။ တက္ခြင့္ရတဲ့ ေက်ာင္းသားမိဘတိုင္းဟာ သေဘာတူညီခ်က္စာခ်ဳပ္တစ္ခုကိ လက္မွတ္ထုိုးၾကရၿပီး မိဘတိုင္းဟာ သင္တန္းကာလ တစ္ခုစီမွာ ၁၀ နာရီ လုပ္အားေပးဖို႔ သေဘာတူၾကရပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးဘဲ သူတို႔ရဲ႕ သားသမီးေတြကို သင္ရိုးညႊန္းတန္း လိုအပ္ခ်က္အရ ေလ့လာေရးခရီးေတြ ထြက္ၾကရတာကို သေဘာတူညီေၾကာင္းလည္း လက္မွတ္ထိုးရပါေသးတယ္။ ဒီဇင္ဘာ ၂၀၀၈ မွာ Oprah Winfrey က Ron Clark ရဲ႕ ပညာသင္ၾကားမႈအေပၚမွာ သက္၀င္ယံုၾကည္ အားထုတ္မႈကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႔ သူ႕ရဲ႕အကယ္ဒမီအတြက္ ေဒၚလာ 365,000 လွဴခဲ့ပါေၾကာင္း။     ။

( Ron Clark ရဲ႕ စည္းကမ္းခ်က္ေတြမွာ တခ်ဳိ႕အခ်က္ေတြဟာ ဦးဟန္ၾကည္တို႔ ျမန္မာေက်ာင္းသားေတြ တပင္တပန္းလိုက္နာစရာမလုိတဲ့ ဆရာသမားနဲ႔ လူႀကီးသူမကို ေလးစားမႈေပၚမွာ အေျခတည္တဲ့ စည္းကမ္းခ်က္ေတြလည္း ပါပါတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕စည္းကမ္းခ်က္ေတြကေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြတင္မကဘဲ ဆရာေတြကိုယ္၌ပါ လိုက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းခ်က္ေတြလို႔ ျမင္ပါတယ္။ ထမင္းစားခန္းစည္းကမ္းခ်က္ေတြကေတာ့ ျမန္မာနားနဲ႔ စိမ္းေကာင္းစိမ္းေနပါလိမ့္မယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သိထားတာ မမွားဘူးလို႔ ယူဆရမွာပါပဲ။ တခ်ဳိ႕စည္းကမ္းခ်က္ေတြဟာ ေက်ာင္းသားေတြကို လက္ဖ်ားနဲ႔ေတာင္ တို႔ခြင့္မရွိတဲ့ အေနာက္ႏိုင္ငံပညာေရးစနစ္အရ ခပ္ၾကမ္းၾကမ္း စည္းကမ္းခ်က္ေတြလို႔ အေနာက္ရႈေထာင့္နဲ႔ ၾကည့္ႏိုင္ေပမယ့္ ျမန္မာျပည္မွာ ဆရာတခ်ဳိ႕ရဲ႕ ေက်ာင္းသားေတြကို ကိုင္တြယ္ပံုနဲ႔ယွဥ္ၾကည့္လိုက္ရင္ အေတာ္ေလးကို ေပ်ာ့ေပ်ာင္းသလို ျဖစ္ေနဦးမွာ ေသခ်ာေနပါရဲ႕။ Ron Clark ရဲ႕ စည္းကမ္းခ်က္ေတြကို ေလ့လာၾကည့္ရင္ Academic aspect တင္မကဘဲ လူမႈပတ္၀န္းက်င္မွာ လူရည္မြန္ေတြျဖစ္ေရးအတြက္ပါ ရည္ရြယ္ထားတာကို သေဘာက်စရာေကာင္းေအာင္ ေတြ႕ရပါလိမ့္ဦးမယ္။ ေလ့လာေရးခရီးမွာ လိုက္နာရမယ့္စည္းကမ္းခ်က္ေတြကို ဖတ္မိျပန္ေတာ့ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ အႏွီလို အခြင့္အေရးမ်ဳိး စတိတ္ေက်ာင္းသားဘ၀က တစ္ခါမွ မရခဲ့တာကို ျပန္စဥ္းစားရင္း ေနာင္လာမယ့္ မ်ဳိးဆက္သစ္ေတြအတြက္ ဘာေတြ လုပ္ေပးသင့္တယ္ဆိုတာ ခပ္ေရးေရးကေလး ျမင္လာရင္ေတာ့ Ron Clark ႀကီး အင္မတန္ ၀မ္းသာရွာမယ္ ထင္ပါတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ေတာ့ The Ron Clark Story ကို တစ္ခါေလာက္ ၾကည့္ၾကဖို႔ ပညာေရးစိတ္၀င္စားတဲ့လူေတြကို တိုက္တြန္းပါရေစ။ Julia Robert ရဲ႕ Monalisa Smile နဲ႔ Hilary Swank ရဲ႕ Freedom Writers ကိုလည္း ၾကည့္သင့္ပါေၾကာင္း ထပ္ေလာင္းအႀကံျပဳလိုက္ပါရေစဦး . . . )

“ The Essential 55 ”

By – Ron Clark

၁ - ကိုယ့္ထက္အသက္ႀကီးတဲ့လူတစ္ေယာက္ကို စကားျပန္ေျပာတဲ့အခါ “ ဟုတ္ကဲ့ မဒမ္ ” ဒါမွမဟုတ္ “ မဟုတ္ပါဘူး ဆရာ ” လို႔ ေျပာပါ။ ဟုတ္တယ္၊ မဟုတ္ဘူး ေျပာဖို႔အတြက္ ေခါင္းရမ္းျပတာ၊ ေခါင္းညိတ္ျပတာေတြဟာ လက္ခံႏိုင္စရာေကာင္းတဲ့ အျပဳအမူ မဟုတ္ဘူး။

၂ - အၾကည့္ခ်င္းဆံုပါ။ တစ္ေယာက္ေယာက္က မင္းကိုစကားေျပာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ မင္းမ်က္လံုးဟာ စကားေျပာေနတဲ့လူကို တစ္ခ်ိန္လံုး အာရုံစိုက္ၾကည့္ပါ။ တျခားတစ္ေယာက္က စကားျဖတ္ေျပာလိုက္ရင္ ေျပာလိုက္တဲ့လူဘက္ကို မ်က္နာမူလိုက္ပါ။

၃ - တစ္ေယာက္ေယာက္က စာသင္ခန္းထဲမွာ ကစားပြဲတစ္ခု အႏိုင္ရလိုက္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တစ္ခုခုကို ေျပာင္ေျပာင္ေျမာက္ေျမာက္ လုပ္ျပလိုက္ႏိုင္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ငါတို႔အားလံုးက အဲဒီတစ္ေယာက္ကို ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဴဖို႔ လိုအပ္တယ္။ လက္ႏွစ္ဖက္လံုးနဲ႔ သံုးစကၠန္႔ေလာက္ၾကာေအာင္ သင့္ေတာ္တဲ့အသံအက်ယ္နဲ႔ လက္ခုပ္တီးၿပီး ဂုဏ္ျပဳသင့္တယ္။

၄ - အခ်င္းခ်င္း ေဆြးေႏြးေျပာဆိုခ်ိန္မွာ တျခားေက်ာင္းသားရဲ႕ မွတ္ခ်က္ေတြ၊ ထင္ျမင္ခ်က္ေတြ၊ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြကို ေလးစားရလိမ့္မယ္။ ျဖစ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ “ ဂၽြန္ေျပာတာကို ကၽြန္ေတာ္သေဘာတူပါတယ္…ကၽြန္ေတာ္လည္း သူေျပာသလို…လုပ္ဖို႔ စိတ္ကူးရပါတယ္ ” ဒါမွမဟုတ္ “ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ဆာရာေျပာတာကို သေဘာမတူပါဘူးခင္ဗ်ာ…သူေျပာသြားတာ ေကာင္းပါတယ္…ဒါေပမယ့္ ” ဒါမွမဟုတ္ “ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ဗစ္တာေျပာသြားတာ အင္မတန္ေကာင္းတဲ့ သံုးသပ္ခ်က္လို႔ ထင္ပါတယ္…အဲဒီအခ်က္ဟာ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ယံုၾကည္ပါတယ္ ” လို႔ ေျပာသင့္တယ္။

၅ - တကယ္လို႔ မင္းက တစ္ခုခုကို အႏိုင္ရလိုက္ရင္ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ခုခုကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ လုပ္ျပလိုက္ႏိုင္ရင္ လူျမင္ကပ္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ၀င့္ႁကြားမျပပါနဲ႔။ တကယ္လို႔ မင္းရွဳံးခဲ့ရင္လည္း ေဒါသထြက္မျပပါနဲ႔။ အဲဒီလို ေဒါသထြက္မယ့္အစား “ အခုလိုယွဥ္ၿပဳိင္ရတာကို ကၽြန္ေတာ္ အလြန္သေဘာက်ပါတယ္…ခင္ဗ်ားနဲ႔ ေနာက္တစ္ခါ ယွဥ္ၿပဳိင္ခြင့္ရဖို႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္ ” ဒါမွမဟုတ္ “ တကယ့္ပြဲေကာင္းပဲ ” လို႔ ထုတ္ေဖာ္ခ်ီးက်ဴးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ဘာတစ္ခုမွ မေျပာပါနဲ႔။ ကိုယ့္ေဒါသကို ထုတ္ျပဖို႔ ဒါမွမဟုတ္ သူမ်ားကို ေထ့ေငါ့ဖို႔အတြက္ “ ငါ ဒီေန႔ ေကာင္းေကာင္းမကစားႏိုင္ဘူးကြာ ” ဒါမွမဟုတ္ ” တကယ္ေတာ့ မင္းက ေျပာေလာက္ေအာင္ ေကာင္းတာမဟုတ္ပါဘူးကြာ ” လို႔ေျပာျခင္းဟာ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္ကို ထုတ္ျပတာနဲ႔ တူတယ္။

၆ - တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ စကားေျပာၾကရင္းနဲ႔ မင္းကို ေမးခြန္းတစ္ခု အေမးခံရရင္ အျပန္အလွန္အေနနဲ႔ မင္းကလည္း ေမးခြန္းတစ္ခု ျပန္ေမးသင့္တယ္။

ကၽြန္ေတာ္ - မင္း အားလပ္ရက္မွာ ေပ်ာ္ခဲ့ရဲ႕လားေဟ့

သင္ - ေပ်ာ္တာေပါ့။ တကယ့္အခ်ိန္ေကာင္းေတြပဲ။ ငါ့မိသားစုနဲ႔ငါနဲ႔ ေစ်း၀ယ္ထြက္ၾကတယ္ေလ။ မင္းေရာ။ ေပ်ာ္စရာေကာင္းတဲ့ အားလပ္ရက္ ရခဲ့ရဲ႕လား

တစ္စံုတစ္ေယာက္က မင္းကို စိတ္၀င္စားသလို မင္းကလည္း သူ႕အေပၚမွာ ထပ္တူထပ္မွ် စိတ္၀င္စားမႈရွိေၾကာင္း ျပတာဟာ ယဥ္ေက်းမႈကို ေဖာ္ျပတဲ့ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းလမ္းေကာင္းျဖစ္တယ္။

၇ - တကယ္လို႔ မင္းေခ်ာင္းဆိုးတာတို႔၊ ႏွာေခ်တာတို႔၊ ေလခ်ဥ္တက္တာတို႔ လုပ္ခ်င္းရင္ မင္းေခါင္းကို လူမရွိတဲ့ဘက္ကို လွည့္ၿပီး ပါးစပ္တစ္ခုလံုးလံုေအာင္ လက္နဲ႔ပိတ္ၿပီးမွ လုပ္ပါ။ လက္သီးဆုပ္နဲ႔ ပါးစပ္ကိုပိတ္တာဟာ မယဥ္ေက်းရာေရာက္တယ္။ မင္းကိစၥၿပီးသြားရင္ “ ခြင့္ျပဳပါခင္ဗ်ာ ” လို႔ ေျပာသင့္တယ္။

၈ - ပါးစပ္ကို လက္နဲ႔ရိုက္ၿပီး အသံထြက္ေအာင္မလုပ္ပါနဲ႔၊ စုတ္မသတ္ပါနဲ႔၊ ဒါမွမဟုတ္ သူမ်ားကိုေစာ္ကားဖို႔အတြက္ အမူအရာလုပ္မျပပါနဲ႔။

၉ - ဆရာက မင္းကို တစ္ခုခုေပးတဲ့အခါတိုင္းမွာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္လို႔ ေျပာပါ။ ေပးလိုက္တဲ့ပစၥည္းကို လက္ခံၿပီး သံုးစကၠန္႔အတြင္းမွာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္လို႔ မေျပာရင္ အဲဒီပစၥည္းကို ဆရာျပန္ယူသြားရလိမ့္မယ္။ ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းျပသဖို႔ ပ်က္ကြက္တဲ့အတြက္ ဘယ္ဆင္ေျခမွ ေပးလို႔မရဘူးဆိုတာ သိထားပါ။

၁၀ - တစ္ေယာက္ေယာက္က မင္းကို တစ္ခုခုေပးရင္ လက္ေဆာင္အေၾကာင္း မေကာင္းေျပာၿပီး ေပးတဲ့လူကို မေစာ္ကားပါနဲ႔။ ေပးလိုက္တဲ့လက္ေဆာင္ကို မႀကဳိက္တဲ့အေၾကာင္းေျပာၿပီး တစ္ဖက္သားကို မေစာ္ကားပါနဲ႔။

၁၁ - အျခားလူတစ္ေယာက္ကို ၾကင္နာသနားမႈ အမွတ္မထင္ျပၿပီး တအံ့တၾသျဖစ္ပါေစ။ တစ္စံုတစ္ေယာက္ကို ရက္ေရာမႈနဲ႔ အံ့ၾသစရာေကာင္းတဲ့ ၾကင္နာမႈတစ္ခုခုကို ကိုယ့္နည္းကိုယ့္ဟန္နဲ႔ တစ္လတစ္ႀကိမ္ေလာက္ေတာ့ လုပ္ပါ။

၁၂ - တစ္ခါတစ္ေလမွာ ငါတို႔ဟာ တျခားေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အေျဖလႊာေတြကို အုပ္စုလိုက္ တစ္လွည့္စီ စစ္ေဆးၾကရလိမ့္မယ္။ တျခားေက်ာင္းသားရဲ႕ အေျဖလႊာကို အဆင့္သတ္မွတ္ေပးတဲ့အခါမွာ ထိုက္တန္တာထက္ ပိုေပးတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေလွ်ာ့ေပးတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေပးလိုက္ရင္ မင္းေပးလိုက္တဲ့အမွတ္နဲ႔ ရသင့္ရထိုက္တဲ့ အမွတ္ရဲ႕ ျခားနားျခင္းႏုတ္လဒ္ကို မင္းရဲ႕ကိုယ္ပို္င္အေျဖလႊာထဲကေန ျပန္ႏုတ္ခံရမယ္။

၁၃ -  အတန္းထဲမွာ အတူတူ စာဖတ္ေနတဲ့အခါမွာ မင္းလည္းအာရုံစိုက္ၿပီး မွတ္သားရမယ္။ တကယ္လို႔ ဆရာက မင္းကို စာပိုဒ္ဖတ္ခိုင္းရင္ အရင္လူဖတ္ေနတဲ့ေနရာကို တိတိက်က်သိၿပီး အဲဒီေနရာကေန ခ်က္ခ်င္း ဆက္ဖတ္ႏိုင္ရမယ္။

၁၄ - ေမးခြန္းေတြကို ေျဖတဲ့အခါမွာ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ျပန္ေျဖပါ။ ဥပမာေပးရရင္ ေမးခြန္းက “ ရုရွႏိုင္ငံရဲ႕ ၿမဳိ႕ေတာ္ဟာ ဘာလဲ ” လို႔ေမးထားရင္ “ ရုရွႏိုင္ငံရဲ႕ ၿမဳိ႕ေတာ္သည္ ေမာ္စကိုျဖစ္သည္ ” လို႔ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေရးၿပီး ေျဖရမယ္။ တကယ္လို႔ တျခားတစ္ေယာက္နဲ႔ စကားေျပာတဲ့အခါမွာလည္း အဲဒီလူေမးတဲ့ေမးခြန္းကို ရိုေသေသာအားျဖင့္ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ျပန္ေျဖဖို႔ အေရးႀကီးတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ တစ္ေယာက္ေယာက္က မင္းကို “ ေနေကာင္းရဲ႕လား ” လို႔ ေမးရင္ “ ေကာင္းပါတယ္ ” လို႔ တစ္ခြန္းတည္း ေျဖမယ့္အစား “ ကၽြန္ေတာ္ ေနေကာင္းပါတယ္။ ေက်းဇူးပါ။ ခင္ဗ်ားေရာ ေနေကာင္းရဲ႕လား ” လို႔ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေျဖပါ။

၁၅ - စာသင္ႏွစ္တစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာ ဆရာက မင္းတို႔ရဲ႕ အမူအက်င့္ေကာင္းေတြ၊ ပညာေရးေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြ၊ ခ်ီးက်ဴးဖို႔ေကာင္းတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြအတြက္ ဆုေပးလိမ့္မယ္။ မင္းတို႔က ဆုလိုခ်င္လို႔ ဆရာ့ကို လာေတာင္းရင္ေတာ့ ေပးမွာမဟုတ္ဘူး။ ဆုရဖို႔အတြက္ ႀကဳိးစားတာမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ မင္းဘ၀အတြက္ မင္းစိတ္နဲ႔မင္းကိုယ္ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ေနၿပီး အေကာင္းဆံုးႀကဳိးစားသင့္တယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ သင္ခန္းစာဆံုး စာေမးပြဲေတြမွာ အမွတ္ ၁၀၀ ျပည့္ရင္ ဆရာက ဆုေပးေလ့ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ မင္းက ရမွတ္ ၁၀၀ ရလို႔ ဆရာ့ဆီကေန ဆုလာေတာင္းတယ္ဆုိရင္ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး အမွတ္ ၁၀၀ ျပည့္တဲ့ ဘယ္ေက်ာင္းသားကိုမွ ဘာဆုမွ မေပးေတာ့ဘူး။

၁၆ - ဘာသာရပ္တိုင္းအတြက္ ေက်ာင္းသားတိုင္းကို ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း အိမ္စာေတြေပးလိမ့္မယ္။ ဘာအေၾကာင္းျပခ်က္ေပးလို႔မွ ေရွာင္လြဲလို႔ရမွာ မဟုတ္။

၁၇ - တကယ္လို႔ ဘာသာတစ္ခုကေန တျခားတစ္ခုကို ေျပာင္းလဲသင္ၾကားတဲ့အခါမွာ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္၊ တိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္နဲ႔ စနစ္တက် လုပ္ၾကရမယ္။ စာအုပ္တစ္အုပ္ကေန ေနာက္တစ္အုပ္ကို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေျပာင္းၿပီး ဖြင့္ထားႏိုင္ရမယ္။ ေနာက္ဘာသာသစ္အတြက္ လုိအပ္တဲ့ အိမ္စာေတြ၊ ကိရိယာတန္ဆာပလာေတြကို ျမန္ျမန္သမွ် ျမန္ေအာင္ အဆင္သင့္လုပ္ၾကရလိမ့္မယ္။ သင္ခန္းစာေျပာင္းဖို႔လိုအပ္တဲ့ ၾကာခ်ိန္ဟာ ဆယ္စကၠန္႔ေအာက္ နည္းသင့္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ခုနစ္စကၠန္႔ေလာက္နဲ႔ ေျပာင္းလဲႏိုင္ေအာင္ ရည္မွန္းခ်က္ထားၿပီး ျပင္ဆင္ၾကရလိမ့္မယ္။

၁၈ - စနစ္တက် လုပ္တတ္ကိုင္တတ္ဖို႔အတြက္ အစြမ္းရွိသေလာက္ ႀကဳိးစားၾကရမယ္။

၁၉ - ဆရာက မင္းတို႔ကို အိမ္စာေပးတဲ့အခါမွာ ညည္းသံထြက္တာတို႔၊ ဆင္ေျခေပးတာတို႔ မရွိေစခ်င္ဘူး။ တကယ္လို႔ ညည္းသံတို႔ ဆင္ေျခေပးသံတို႔ထြက္လာရင္ အိမ္စာကို ႏွစ္ဆေပးခံရမယ္။

၂၀ - တကယ္လို႔ အစားထိုးဆရာတစ္ေယာက္ စာသင္ေနရင္ ဆရာမင္းတို႔နဲ႔အတူရွိေနတဲ့အတုိင္းပဲ အရင္ရွိတဲ့စည္းကမ္းေတြကို က်က်နန လိုက္နာၾကရမယ္။ ( ဒီကိစၥက ခက္ခဲမယ္လို႔ ဆရာထင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ အေရးအႀကီးဆံုးလည္း ျဖစ္တယ္။ )

၂၁ - ငါတို႔ဟာ စာသင္ခန္းလုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြကို ေလးစားလိုက္နာၾကရလိမ့္မယ္။ ငါတို႔ဟာ စနစ္တက်ရွိရမယ္၊ သက္ေတာင့္သက္သာ ျဖစ္ရမယ္၊ အလုပ္တြင္က်ယ္ရမယ္။ အဲဒီလိုလုပ္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေအာက္က စည္းကမ္းေတြကို ငါတို႔လိုက္နာၾကရလိမ့္မယ္။

          ၁။ ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ စာသင္ခုံကေန မထပါနဲ႔။ ႃခြင္းခ်က္အေနနဲ႔ တကယ္လို႔ မင္းေနမေကာင္းျဖစ္ခဲ့ရင္ေတာ့ ခ်က္ခ်င္းခြင့္ယူၿပီး ထြက္သြားပါ။

          ၂။ လက္မေထာင္ဘဲ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဆရာက မေမးဘဲ စကားလံုး၀ မေျပာပါနဲ႔။ တကယ္လို႔ ဆရာက မင္းကို ေမးခြန္းတစ္ခုေမးရင္ ေျဖျဖစ္ေအာင္ေျဖပါ။

၂၂ - မင္းဟာ ေရတစ္ပုလင္းယူလာၿပီး မင္းရဲ႕စာသင္ခံုမွာ ထားႏိုင္တယ္။ ဆရာစာသင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေရေသာက္ႏိုင္မလားလို႔ လာမေမးပါနဲ႔။ တျခားေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က မျမင္မခ်င္း၊ မင္းစားတဲ့အသံကို ဆရာမၾကားမခ်င္း စားစရာကို မင္းခံုေစာင္းထဲမွာ ထည့္ထားႏိုင္ေသးတယ္။

၂၃ - မင္းေက်ာင္းမွာ ရိွတဲ့ ဆရာေတြရဲ႕ နာမည္ေတြကို အျမန္ဆံုး မွတ္သားပါ။ သူတို႔ကိုႏႈတ္ဆက္တဲ့အခါမွာ နာမည္ပါထည့္ၿပီး “ ေကာင္းေသာနံနက္ခင္းပါ မစၥတာ ဂေရဟမ္ ” “ ေကာင္းေသာညေနခင္းပါ မစၥ အိုးတစ္စ္။ ဆရာမ ၀တ္ထားတဲ့ အက်ႌေလး အရမ္းလွတာပဲ ” လို႔ ႏႈတ္ဆက္ပါ။ ( မွတ္ခ်က္ - တကယ္လို႔ မင္းဟာ ေက်ာင္းသားအားလံုးနဲ႔အတူတူ တန္းစီေနတယ္ဆိုရင္ ဆရာ့ကို စကားေျပာခြင့္မရွိဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ လူအမ်ားတန္းစီခ်ိန္မွာ စကားမေျပာရဆိုတဲ့ ဥပေဒရွိေနလို႔ ျဖစ္တယ္။ မင္းအေနနဲ႔ တျခားဆရာတစ္ေယာက္ကို စာသင္ခန္းထဲကို မင္း၀င္လာတဲ့အခ်ိန္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေက်ာင္းကေန ျပန္ထြက္သြားတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ နားေနခ်ိန္၊ ေက်ာင္းဖြံ႕ၿဖဳိးေရးခ်ိန္ ( errand )၊ စာသင္ခန္းေျပာင္းတဲ့အခ်ိန္တို႔မွာ စကားေျပာႏိုင္တယ္ )

၂၄ - သန္႔စင္ခန္းသံုးၿပီးတဲ့အခါတိုင္းမွာ အိမ္သာကို ေရဆြဲခ်ပါ။ လက္ေဆးပါ။ အမ်ားသံုး သန္႔စင္ခန္းျဖစ္ရင္ လက္မေဆးခင္မွာ စကၠဴလက္သုတ္ကို လံုလံုေလာက္ေလာက္ ႀကဳိယူထားပါ။ လက္ေဆးၿပီးရင္ ေရပိုက္ေခါင္းကိုပိတ္ဖို႔၊ အေျခာက္ခံစက္ ခလုတ္ကိုႏွိပ္ဖို႔၊ လက္ကိုအေျခာက္ခံဖို႔အတြက္ ေနာက္ထပ္စကၠဴထပ္ယူပါ။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အေျခာက္ခံစက္ ခလုပ္ကို ႏွိပ္ဖို႔အတြက္ လက္သုတ္ပု၀ါကို သံုးပါ။ မင္းမလုပ္ခ်င္ဆံုးအလုပ္က တျခားလူေတြ လက္ညစ္ပတ္ေတြနဲ႔ ကိုင္ထား၊ ထိထားတဲ့ေနရာကို မင္းရဲ႕လက္သန္႔သန္႔နဲ႔ မထိခ်င္တာပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

၂၅ - တစ္ခါတစ္ရံမွာ ဆရာတို႔ေက်ာင္းကို ဧည့္သည္ေတြ လာၾကလိမ့္မယ္။ တကယ္လို႔ ေက်ာင္းကို ဧည့္သည္တစ္ေယာက္လာခဲ့ရင္ အဲဒီဧည့္သည္ကိုႀကဳိဖို႔ ေက်ာင္းတံခါး၀ဆီကို ဆရာက ေက်ာင္းသားႏွစ္ေယာက္ လႊတ္ေပးလိမ့္မယ္။ အဲဒီႏွစ္ေယာက္က ဧည့္သည္ကို ႀကဳိဆိုဖို႔ ေဖာ္ေရြတဲ့ ပံုစံမ်ဳိး ျပဖို႔လိုအပ္တယ္။ ဧည့္သည္ေတြ ေရာက္လာရင္ မင္းတို႔က လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ၿပီး မင္းဘယ္သူျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ေျပာရမယ္၊ ေက်ာင္းကိုလာလည္တာကို ႀကဳိဆိုေၾကာင္း ေျပာၾကရမယ္။ အဲဒီဧည့္သည္ေတြကို စာသင္ခန္းထဲေခၚမလာခင္မွာ ေက်ာင္းအေဆာက္အဦေတြကို ခဏေလာက္ လွည့္ပတ္ၿပီး ျပေပးဖို႔လည္း လိုအပ္တယ္။

၂၆ - ေန႔လည္စာစားခန္းထဲမွာ ကိုယ့္သူငယ္ခ်င္းအတြက္ ခံုကို ႀကဳိၿပီးဦးမထားပါနဲ႔။ တကယ္လို႔ တစ္ေယာက္ေယာက္က ထိုင္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ထိုင္ခုိင္းလိုက္ပါ။ ဘယ္သူ႔ကိုမွ ဖယ္ထုတ္ပစ္ဖို႔ မႀကဳိးစားပါနဲ႔။ ဆရာတို႔အားလံုးဟာ မိသားစု၀င္ေတြျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ တျခားလူတိုင္းကို ေလးစားမႈနဲ႔ ၾကင္နာျခင္းအျပည့္နဲ႔ ဆက္ဆံဖို႔ လိုအပ္တယ္။

၂၇ - တကယ္လို႔ ဆရာကပဲျဖစ္ျဖစ္ တျခားဆရာတစ္ေယာက္ေယာက္ကပဲျဖစ္ျဖစ္ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ကို စကားေျပာေနရင္ ဒါမွမဟုတ္ ဆံုးမေနရင္ အဲဒီေက်ာင္းသားကို မၾကည့္ပါနဲ႔။ တကယ္လို႔ မင္းသာ ဒုကၡေရာက္ေနရင္ ဒါမွမဟုတ္ အျပစ္ေပးဆံုးမခံေနရရင္ တျခားလူေတြ မင္းကို၀ိုင္းၾကည့္တာကို ႀကဳိက္မွာမဟုတ္တာ ေသခ်ာတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီလို အေျခအေနမ်ဳိးေရာက္ေနတဲ့ တျခားတစ္ေယာက္ကို ၀ိုင္းမၾကည့္ပါနဲ႔။ တကယ္လို႔ ဆံုးမခံေနရတဲ့ ေက်ာင္းသားက မင္းျဖစ္ေနတယ္ဆိုရင္လည္း ၀ိုင္းၾကည့္ေနတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို ေဒါသမထြက္ပါနဲ႔။ ေရးႀကီးခြင္က်ယ္လုပ္ၿပီး စိတ္ရႈပ္မေနပါနဲ႔။ ဆရာ့ကိုေျပာပါ။ ဒီျပႆနာကို ဆရာေျဖရွင္းေပးမယ္။

၂၈ - တကယ္လို႔ အိမ္စာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အခက္အခဲရွိလို႔ တစ္ခုခု ေမးခ်င္ရင္ ဆရာ့ဆီကို ဖုန္းေခၚပါ။ တကယ္လို႔ ဆရာအိမ္မွာ မရွိရင္ “ ဟိုင္း..မစၥတာ ကလာ့ခ္…ကၽြန္ေတာ္ . . . . . ပါ။ . . . . . အိမ္စာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အကူအညီေတာင္းခ်င္လို႔ပါ။ ကၽြန္ေတာ့္ကို . . . . .  နာရီမထိုးခင္ ဖုန္းျပန္ေခၚေပးပါ။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ” လို႔ ဖုန္းလက္ခံစက္ထဲမွာ ေျပာထားခဲ့ပါ။ အဲဒီအေၾကာင္းအရာကို ဆယ့္ေလးငါးခါေလာက္ ထပ္ခါထပ္ခါ ေျပာဖို႔မလိုဘူးဆိုတာ သိထားရလိမ့္မယ္။

၂၉ - အစာစားတဲ့အခ်ိန္မွာ မင္းတို႔လိုက္နာၾကရမယ့္ အမူအက်င့္ေကာင္းေတြ အမ်ားႀကီးရိွတယ္။ အဲဒါေတြကို ဆရာကေတာ့ က်င့္၀တ္ ABC လို႔ နာမည္ေပးထားတယ္။

          က။ အစာစားဖို႔အတြက္ ထိုင္လိုက္တာနဲ႔ မင္းရဲ႕လက္သုတ္ပု၀ါကို ေပါင္ေပၚမွာ ခ်က္ခ်င္း ျဖန္႔ခင္းပါ။ တကယ္လို႔ မင္းရဲ႕ဇြန္း၊ ခက္ရင္းေတြကို လက္သုတ္ပု၀ါနဲ႔ ထုပ္ထားရင္ မင္းထိုင္ၿပီးၿပီးခ်င္း ေျဖၿပီး လက္သုတ္ပု၀ါကို ေပါင္ေပၚမွာ အျမန္ဆံုးတင္ပါ။

          ခ။ မင္း စားေသာက္ၿပီးသြားရင္ မင္းရဲ႕လက္သုတ္ပု၀ါကို မင္းစားထားတဲ့ ပန္းကန္ျပားရဲ႕ဘယ္ဘက္မွာထားၿပီး စားပြဲေပၚ တင္ထားပါ။ ပန္းကန္ျပားေဘးမွာ ခပ္ဖြဖြကေလး တင္ထားပါ။ ေျခမြမပစ္ပါနဲ႔။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ မသပ္မရပ္ျဖစ္ေနတာကို မင္းျမင္ခ်င္မွာ မဟုတ္လို႔ပဲ။ အလြန္႔အလြန္ ေသေသသပ္သပ္ က်က်နနႀကီးလည္း ေခါက္မထားပါနဲ႔။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုရင္ ဒီလက္သုတ္ပု၀ါကို ေနာက္တစ္ခါထပ္သံုးလို႔ရတယ္လို႔ စားေသာက္ခန္းတာ၀န္ခံက ယူဆလိုက္တာကို မင္းႀကဳိက္မွာ မဟုတ္လို႔ပဲ။ မင္းရဲ႕လက္သုတ္ပု၀ါကို မင္းထုိင္တဲ့ ကုလားထိုင္ေပၚမွာလည္း ခ်န္မထားခဲ့ပါနဲ႔။ အဲဒီလိုလုပ္ျခင္းဟာ ဒီလက္သုတ္ပု၀ါဟာ စားပြဲေပၚမွာ တင္ထားလို႔မရေအာင္ အလြန္႔အလြန္ ညစ္ေပေနတယ္လို႔ ေဖာ္ျပရာေရာက္တယ္။ တခ်ဳိ႕ယဥ္ေက်းမႈေတြမွာဆိုရင္ လက္သုတ္ပု၀ါကို ကုလားထိုင္ေပၚမွာ ထားခဲ့တာဟာ ဒီစားေသာက္ဆိုင္၊ စားေသာက္ခန္းကို ေနာက္တစ္ခါ ထပ္မလာေတာ့ဘူးလို႔ ဆိုလိုရာေရာက္တယ္။

          ဂ။ စားပြဲေပၚကို လက္မေထာက္ပါနဲ႕။

          ဃ။ အစားအစာကို ျဖတ္ေနခ်ိန္နဲ႔ ေထာပတ္သုတ္ေနခ်ိန္ကလြဲၿပီး က်န္တဲ့အခ်ိန္ေတြမွာ လက္တစ္ဖက္နဲ႔ပဲ စားပါ။ လက္တစ္ဖက္က ခက္ရင္းကို ကိုင္ၿပီး က်န္တဲ့တစ္ဖက္က ဖန္ခြက္ကို ကိုင္ထားတာမ်ဳိး ဘယ္ေတာ့မွ မလုပ္ပါနဲ႔။

          င။ လက္မစုပ္ပါနဲ႔။ လက္ကို လွ်ာနဲ႔မလ်က္ပါနဲ႔။ မင္းရဲ႕လက္ေတြကို သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ဖို႔အတြက္ လက္သုတ္ပု၀ါေတြ ေပးထားတယ္။ မင္းကိုမင္း သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ဖို႔အတြက္ လွ်ာနဲ႔လ်က္ဖို႔ မလိုဘူးဆုိတာ သိထားပါ။

          စ။ ႏႈတ္ခမ္းေတြကို တပ်တ္ပ်တ္ျမည္ေအာင္ မစုပ္ပါနဲ႔။ ဆူဆူညံညံ အသံထြက္ေအာင္ ၀ါးမစားပါနဲ႔။

          ဆ။ ပါးစပ္ႀကီးဟၿပီး အစာကို ၀ါးမစားပါနဲ႔။

          ဇ။ ပါးစပ္ထဲမွာ စားစရာ ပလုပ္ပေလာင္းနဲ႔ စကားမေျပာပါနဲ႔။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ တစ္ခ်ဳိ႕လူေတြဟာ သူတို႔ပါးစပ္ကို လက္နဲ႔ကြယ္ၿပီး စကားေျပာတာမ်ဳိး ေတြ႕ဖူးၾကလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိး ဘယ္ေတာ့မွ မလုပ္ပါနဲ႔။ စကားေျပာဖို႔အတြက္ မင္းပါးစပ္ထဲက အစားအစာေတြကို မ်ဳိခ်ၿပီးတဲ့အခ်ိန္အထိေတာ့ ေစာင့္ပါ။

          စ်။ သြားၾကားထဲမွာ တစ္ခုခု ညပ္ေနရင္ ညပ္ညပ္ခ်င္း ကေလာ္မထုတ္ပါနဲ႔။ သန္႔စင္ခန္းထဲေရာက္ေအာင္သြားၿပီးမွ ဖယ္ပစ္ပါ။

          ည။ ေဖ်ာ္ရည္၊ ဟင္းရည္ေတြကို အသံျမည္ေအာင္ စုပ္မေသာက္ပါနဲ႔။

          ဋ။ စားစရာေတြနဲ႔ မကစားပါနဲ႔။

          ဌ။ တကယ္လို႔ မင္းရဲ႕ ဇြန္း၊ လက္သုတ္ပု၀ါ၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ခုခု ၾကမ္းျပင္ေပၚ ျပဳတ္က်သြားရင္ စားပြဲေပၚ ျပန္ေကာက္မတင္ပါနဲ႔။ ၾကမ္းေပၚက်ထားတဲ့ ပစၥည္းတစ္ခုခုကို စားပြဲေပၚ ျပန္တင္တာဟာ အလြန္႔အလြန္ ရိုင္းစိုင္းၿပီး သန္႔ရွင္းမႈမရွိတဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္။ တကယ္လို႔ ျပဳတ္က်သြားတဲ့ တစ္ခုခုကို ျပန္ေကာက္ၿပီးရင္ စားပြဲထိုး တစ္ေယာက္ေယာက္ဆီကို လက္ဆင့္ကမ္းလိုက္ပါ။ ၿပီးရင္ အစာဆက္မစားခင္မွာ လက္ကို သန္႔ရွင္းေအာင္ သြားေဆးဖို႔ လိုလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာ ျပဳတ္က်သြားတဲ့ ပစၥည္းကို သည္အတိုင္း ပစ္ထားလိုက္ၿပီး စားပြဲထိုးဆီကေန ေနာက္တစ္ခု ထပ္ေတာင္းလိုက္တာ အေကာင္းဆံုးျဖစ္လိမ့္မယ္။

          ဍ။ အစားအစာ အားလံုးနီးပါးကို စားဖို႔အတြက္ မင္းရဲ႕ စားေသာက္ခန္း ကိရိယာတန္ဆာပလာေတြကို သံုးရမယ္။ လက္နဲ႔ကိုင္ၿပီး စားႏိုင္တဲ့ အစားအစာ ဆယ္မ်ဳိးကို ေအာက္မွာ ျပထားတယ္။

          ၁။ ပီဇာ Pizza

          ၂။ ၀က္ေပါင္ေျခာက္ Bacon

          ၃။ ကြတ္ကီး

          ၄။ ေပါင္မုန္႔ ( ေပါင္မုန္႔ကို မင္းစားႏို္င္သေလာက္အရြယ္ ဖဲ့ၿပီးစားပါ။ ေပါင္မုန္႔ကို ေထာပတ္သုတ္မယ္ဆိုရင္ တစ္လံုးလံုး မသုတ္ပါနဲ႔။ မင္းဖဲ့ထားတဲ့ အပိုင္းကိုပဲ သုတ္ပါ။ ေနာက္တစ္ပိုင္း မဖဲ့ခင္မွာ လက္ထဲမွာ ရွိေနတဲ့ အပိုင္းကို အရင္ဆံုး ကုန္ေအာင္စားပါ )

          ၅။ ေျပာင္းဖူးတင္ေပါင္မုန္႔လံုး ( ပတ္ပတ္လည္ ၀ိုင္းပတ္ကိုက္စားတာထက္ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ ကိုက္စားတာဟာ ပိုၿပီး ယဥ္ေက်းတယ္ )

          ၆။ အသားညွပ္ေပါင္မုန္႔၊ ဟမ္ဘာဂါ၊ ေဟာ့ေဒါ့၊ ဘီစကစ္

          ၇။ အာလူးေခ်ာင္းေၾကာ္နဲ႔ အာလူးျပားေၾကာ္

          ၈။ ၾကက္ေၾကာ္

          ၉။ ကညြတ္ Asparagus

          ၁၀။ အခုိင္လိုက္ပါတဲ့ စပ်စ္သီးလို ေသးငယ္တဲ့ အသီးေတြ၊ ပန္းသီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ မုန္လာဥနီစတာေတြ

          ဎ။ သူမ်ားပန္းကန္ကို ေက်ာ္ၿပီး ဘယ္အရာကိုမွ လွမ္းမယူပါနဲ႔။ တစ္ခုခုလိုခ်င္ရင္ “ ေက်းဇူးျပဳၿပီး ဆားပုလင္းကေလး လွမ္းလိုက္စမ္းပါ ” လို႔ ေတာင္းယူပါ။

          ဏ။ ခံုမွာ မထိုင္ရေသးခင္ ပန္းကန္ထဲက အစားအစာေတြကို ႏႈိက္မစားပါနဲ႔။

          တ။ စားေသာက္ခန္းမွာ စားေနၾကရင္ ကိုယ့္စားပြဲမွာထိုင္ေနတဲ့ လူတိုင္းမွာ အစားအစာေရာက္မလာေသးရင္ တစ္ေယာက္တည္း စမစားပါနဲ႔။

          ထ။ အစားအစာအတြက္ တန္းစီရတဲ့ လူတန္းက ရွည္လြန္းတာတို႔၊ ေစာင့္ေနရတာတို႔၊ စားစရာက သိပ္မေကာင္းတာတို႔အတြက္ ဘယ္ေတာ့မွ ညည္းညဴၿပီး ဆင္ေျခမေပးသင့္ဘူး။ တျခားလူေတြရဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္သာယာတဲ့ အေျခအေနကို ဖ်က္ဆီးပစ္ေလ့ရွိတဲ့ အဖ်က္သမားတစ္ေယာက္အျဖစ္ကို  မင္းရခ်င္လိမ့္မယ္ေတာ့ မထင္ဘူး။

          ဒ။ ဘယ္အသံုးအေဆာင္နဲ႔ စၿပီးစားရမယ္ဆုိတာ မေသခ်ာရင္ မင္းနဲ႔အေ၀းဆံုးမွာ ရွိေနတဲ့ ခက္ရင္း၊ ဒါး ဒါမွမဟုတ္ ဇြန္းနဲ႔ စစားပါ။ မင္းရဲ႕ဘယ္ဘက္ အနီးဆံုးမွာ အသုတ္စား ခက္ရင္းရွိလိမ့္မယ္။ သူနဲ႔ကပ္လွ်က္မွာ ညစာစား ခက္ရင္းထားတယ္။ မင္းရဲ႕ညာဘက္အစြန္းဆံုးမွာ ဟင္းရည္ေသာက္ဇြန္းရွိမယ္။ ဒါ့အျပင္ ေကာ္ဖီတို႔ လက္ဖက္ရည္တို႔ ေဖ်ာ္ရင္ ေမႊဖို႔အတြက္ ဇြန္းတစ္ေခ်ာင္းလည္းရွိမယ္။ အသုတ္လွီးဖို႔ ဓားရွိမယ္။ ညစာစား ဓားရွိလိမ့္မယ္။ မင္းပန္းကန္ျပားရဲ႕ ထိပ္ဘက္မွာ ရွိတဲ့ အသံုးအေဆာင္ေတြက အခ်ဳိပြဲစားတဲ့အခါမွာ သံုးဖို႔ ျဖစ္တယ္။

          န။ စားေသာက္ၿပီးသြားရင္ မင္းရဲ႕ပန္းကန္ျပားကို ကိုယ္နဲ႔အေ၀းကို တြန္းမပို႔လိုက္ပါနဲ႔။ သူ႕ေနရာအတိုင္း ရိွိပါေစ။ မင္း စားၿပီးသြားတဲ့အေၾကာင္းကို ျပခ်င္ရင္ မင္းရဲ႕ခက္ရင္းနဲ႔ ဓားကို ပန္းကန္ျပားေပၚမွာ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ၿပီး အတူတူ တင္ထားလိုက္ပါ။ ခက္ရင္းထားတဲ့အခါမွာ ေကာ့ေနတဲ့အဖ်ားကို ေအာက္စိုက္ၿပီးထားပါ။ ဓားရဲ႕ အသြားကိုလည္း ေအာက္ဘက္လွည့္ၿပီး တင္ပါ။ အဲဒီႏွစ္ခုထဲမွာ ခက္ရင္းဟာ မင္းနဲ႔အနီးဆံုးမွာ ရွိသင့္တယ္။

          ပ။ ကိုယ္သံုးၿပီးသြားတဲ့ ဇြန္း၊ ခက္ရင္း၊ ဓား စတာေတြကို စားပြဲေပၚမွာ ဘယ္ေတာ့မွ ျပန္မတင္ပါနဲ႔။ ပန္းကန္ျပားတစ္ခ်ပ္ေပၚမွာ တင္ထားပါ။

          ဖ။ အစားအေသာက္ မွာတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေမးခြန္းထုတ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေက်းဇူးတင္စကားဆိုတာပဲျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေနခ်ိန္မွာ စားပြဲထိုးနဲ႔ မ်က္လံုးခ်င္းဆံုေအာင္ ၾကည့္ပါ။

          ဗ။ စားပြဲထိုးက သူ႕နာမည္ထုတ္ေျပာၿပီး မိတ္ဆက္တဲ့အခါမွာ နာမည္ကို မွတ္မိေအာင္ လုပ္ပါ။ အစားအစာပြဲေတြ တစ္ပြဲၿပီးတစ္ပြဲ အကူးအေျပာင္းမွာ စားပြဲထိုးရဲ႕ နာမည္ကို ျဖစ္ႏိုင္သမွ် မၾကာမၾကာ ထည့္ၿပီး ေခၚေျပာပါ။

          မ။ စားေသာက္ေနရင္းနဲ႔ သန္႔စင္ခန္းသြားခ်င္တယ္ဆိုရင္ မတ္တပ္ရပ္ၿပီး “ ခြင့္ျပဳပါဦးေနာ္ ” လို႔ တစ္၀ိုင္းတည္း စားေဖာ္စားဖက္ေတြကို ေျပာၿပီးမွ သြားပါ။

          ယ။ အခ်ဳိပြဲစားဖို႔ အခ်ိန္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ “ ဘယ္အရံဟင္းမ်ဳိးကို သေဘာက်ပါသလဲခင္ဗ်ာ ” တို႔ “ အသုတ္ေပၚမွာ ဘယ္အႏွစ္ဆမ္းေစခ်င္ပါသလဲခင္ဗ်ာ ” ဆုိတဲ့ ေမးခြန္းေတြ ေမးလာရင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ “ မင္းေရာ ဘယ္လိုသေဘာရသလဲ ” လို႔ ျပန္ေမးလိုက္တာ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္လိမ့္မယ္။ ဒီနည္းအားျဖင့္ စားေသာက္ဆိုင္မွာ မရွိႏိုင္တဲ့ အစားအေသာက္ေတြကို မွာမိတဲ့ ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးက ေရွာင္ရွားႏိုင္လိမ့္မယ္။

          ရ။ စားပြဲထိုးနဲ႔ စားပြဲထိုးမယ္ေတြကို အေစခံေတြလို ဆက္ဆံေျပာဆိုတာမ်ဳိး ဘယ္ေတာ့မွ မလုပ္ပါနဲ႔။ သူတို႔ကို ေလးစားမႈအျပည့္ ၾကင္နာမႈအျပည့္နဲ႔ ေျပာဆိုဆက္ဆံပါ။ သူတို႔ဟာ မင္းအတြက္ အစားအစာေတြကို ျပင္ဆင္ၿပီး ယူလာေပးေနၾကတယ္ဆိုတာ သတိရပါ။ စားပြဲထိုးနဲ႔ ရန္သူျဖစ္သြားတာမ်ဳိး မင္းလိုခ်င္မွာ မဟုတ္တာေတာ့ေသခ်ာတယ္။

၃၀ - စားေသာက္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ သန္႔ရွင္းေရး လုပ္ရလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုသန္႔ရွင္းေရးလုပ္တဲ့အခါမွာ စားပြဲေတြကိုလည္း သန္႔ရွင္းရမယ္၊ စားတဲ့ေသာက္တဲ့ ေနရာတ၀ိုက္နဲ႔ ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ အစားအစာ အစအနေတြ မက်န္ခဲ့ေအာင္လည္း ဂရုစိုက္ဖို႔ လိုအပ္တယ္။ မင္းဘယ္ေနရာမွာပဲေရာက္ေနေန ကိုယ့္ရဲ႕အႁကြင္းအက်န္ အမႈိက္သရိုက္အတြက္ ကိုယ္တာ၀န္ယူဖို႔နဲ႔ အမႈိက္မဖြမိဖို႔ အေရးအႀကီးဆုံး ျဖစ္တယ္။

၃၁ - ဟိုတယ္မွာ တည္းတဲ့အခါမွာ ငါတို႔ထြက္သြားရင္ အခန္းသန္႔ရွင္းဖို႔ တာ၀န္ယူထားရတဲ့ ဟိုတယ္အလုပ္သမားေတြအတြက္ ေခါင္းအံုးေပၚမွာ မုန္႔ဖိုးခ်န္ထားေပးခဲ့တာဟာ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္။ ကိုယ္တည္းတဲ့အခန္းရဲ႕ က်သင့္တဲ့အခန္းခေပၚမူတည္ၿပီး တစ္ညတာအတြက္ ႏွစ္ေဒၚလာ သို႔မဟုတ္ သံုးေဒၚလာဟာ ဆီေလ်ာ္ညီညႊတ္တဲ့ ပမာဏျဖစ္တယ္။

၃၂ - ဘတ္စ္ကားစီးတဲ့အခါမွာ ငါတို႔ဟာ ေရွ႕တည့္တည့္ကိုပဲ မ်က္ႏွာမူၿပီး စီးေလ့ရွိၾကတယ္။ တျခားေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ စကားေျပာဖို႔အတြက္ ေနာက္ကုိလွည့္ထိုင္တာတို႔၊ ျပတင္းေပါက္ေတြ အျပင္ဘက္မွာ တစ္ခုခု ကပ္တာတို႔၊ ထိုင္ခံုကေန ထသြားတာတို႔ ဘယ္ေတာ့မွ မလုပ္ရဘူး။ ဘတ္စ္ကားေပၚကေန ဆင္းရင္ ကားဆရာကို ေက်းဇူးတင္တဲ့အေၾကာင္းနဲ႔ ေကာင္းေသာေန႔ျဖစ္ပါေစဆိုတဲ့ ဆုေတာင္းစကားကို အၿမဲတမ္း ေျပာၾကရမယ္။

၃၃ - ငါတို႔ေတြ ေလ့လာေရးခရီးထြက္တဲ့အခါမ်ဳိးမွာ ျခားနားတဲ့ လူေပါင္းစံုနဲ႔ ေတြ႕ၾက ဆံုၾကရလိမ့္မယ္။ မင္းတို႔ကို လူေတြနဲ႔ ဆရာက မိတ္ဆက္ေပးရင္ သူတို႔နာမည္ေတြကို မင္းတို႔ ဂရုတစိုက္နဲ႔ မွတ္သားထားဖို႔ လိုလိမ့္မယ္။ တို႔ေတြ ခရီးစဥ္ၿပီးလို႔ ျပန္ၾကတဲ့အခါမွာ သူတို႔ကို လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ၿပီး သူတို႔နာမည္တပ္ၿပီး ေက်းဇူးတင္စကားေျပာျဖစ္ေအာင္ ေျပာပါ။

၃၄ - မင္းတို႔ကို စားစရာ တစ္ခုခု ေကၽြးတဲ့အခါမ်ဳိးမွာ ကိုယ္တိုင္ယူစနစ္ Buffet ေကၽြးတာပဲျဖစ္ျဖစ္ စာသင္ခန္းထဲမွာ ခ်ေကၽြးတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ္စားႏိုင္တာ၊ စားသင့္တာထက္ ပိုမယူပါနဲ႔။ ကိုယ္ရသင့္တာထက္ ပိုယူတတ္တဲ့ ေလာဘသမားျဖစ္တာမ်ဳိး မင္းႀကဳိက္မွာ မဟုတ္တာ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီလို လုပ္ျခင္းဟာ ျဖဳန္းတီးရာေရာက္သလို ကိုယ္က ပိုယူလိုက္တဲ့အတြက္ လံုေလာက္ေအာင္ မရေတာ့တဲ့ က်န္တဲ့လူေတြကို မရိုမေသျပဳရာ ေရာက္တယ္။

၃၅ - စာသင္ခန္းထဲမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေလ့လာေရးခရီးထြက္တဲ့အခါမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ တစ္ေယာက္ေယာက္က တစ္ခုခု က်က်န္ခဲ့တာေတြ႕ရင္ ေကာက္ၿပီး လက္ဆင့္ကမ္း ျပန္ေပးပါ။ တကယ္လို႔ ပစၥည္းက်သြားတဲ့လူဟာ က်သြားတဲ့ ပစၥည္းနဲ႔ နီးေနရင္ ပစၥည္းျပန္ေကာက္ဖို႔ လက္ဟန္ေျခဟန္နဲ႔ ျပတာဟာ ယဥ္ေက်းတဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္။

၃၆ - ကုိယ္က တံခါးဆီကို သြားေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ့္ေနာက္မွာ တစ္ေယာက္ေယာက္ ပါလာရင္ တံခါးကို သူျဖတ္သြားၿပီးတဲ့အခ်ိန္အထိ ကိုင္ထားပါ။ တံခါးက ဆြဲတံခါးျဖစ္ေနရင္ ဆြဲဖြင့္ပါ။ ၿပီးရင္ ေဘးကပ္ရပ္ၿပီး တျခားလူေတြကို ကိုယ့္အရင္ ျဖတ္သြားခိုင္းလိုက္ပါ။ ၿပီးမွ မင္းသြားပါ။ တံခါးက တြန္းတံခါးျဖစ္ေနရင္ တံခါးကို ျပန္တြန္းမပိတ္ေသးဘဲ ေနာက္လူ သြားၿပီးမွ ျပန္တြန္းပိတ္ပါ။

၃၇ - တစ္ေယာက္ေယာက္နဲ႔ မေတာ္တဆ ထိခုိက္မိတဲ့အခါမ်ဳိးမွာ “ ေဆာရီးပါ…ေတာင္းပန္ပါတယ္ ” လို႔ ေျပာဖို႔ ၀န္မေလးပါနဲ႔။ တကယ္လို႔ မင္းရဲ႕အမွား မဟုတ္ရင္ေတာင္ ကိုယ္ကဦးေအာင္ ေတာင္းပန္လိုက္ပါ။

၃၈ - ေလ့လာေရးခရီးထြက္တဲ့ အခ်ိန္မ်ဳိးမွာ အမ်ားျပည္သူနဲ႔ဆိုင္တဲ့ စက္ရုံ၊ အလုပ္ရုံ၊ ေဆးရုံစတာေတြကို ၀င္ၾကည့္ရင္ တိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္နဲ႔ စည္းကမ္းရွိရွိ သြားပါ။

၃၉ - ေလ့လာေရးခရီးထြက္ေနတဲ့ အခ်ိန္မ်ဳိးမွာ ကိုယ္အလည္ေရာက္ေနတဲ့ ေနရာေဒသအေၾကာင္း ခ်ီးက်ဴးေျပာဆုိတာဟာ ေကာင္းတဲ့လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ တစ္စံုတစ္ေယာက္ရဲ႕အိမ္ကို ငါတို႔အလည္သြားၾကရင္ သူတုိ႔အိမ္က ခန္းဆီးလိုက္ကာေတြ ဘယ္ေလာက္လွေၾကာင္း အိမ္ရွင္ကို ေျပာျခင္းဟာ ေကာင္းတဲ့အမူအက်င့္ျဖစ္တယ္။ လူေတြဟာ သူတို႔အိမ္ကို ဧည့္သည္ေတြေရာက္လာၾကရင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို စိတ္မလံုမၿခံဳျဖစ္ေလ့ရွိတတ္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မင္းတို႔က သူတို႔ကို သက္ေတာင့္သက္သာျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးဖို႔ လိုအပ္တယ္။ တကယ္လို႔ ျပခန္းတို႔ ဇာတ္ရုံတို႔ကို ေလ့လာေရးသြားၾကရင္လည္း ဗိသုကာလက္ရာေတြ ဘယ္ေလာက္လွေၾကာင္း၊ ၀န္ေဆာင္မႈက ဘယ္ေလာက္ေကာင္းေၾကာင္း ဧည့္လမ္းညႊန္ကို ေျပာျခင္းဟာလည္း ေကာင္းမြန္တဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္။

၄၀ - ေက်ာင္းသားစံုညီ စုေ၀းသဘင္ assembly မွာ စကားမေျပာပါနဲ႔ ဟိုဟိုသည္သည္ ေလွ်ာက္မၾကည့္ပါနဲ႔။ တျခားအခန္းက မင္းသူငယ္ခ်င္းေတြရဲ႕ အာရုံစူးစိုက္ စိတ္၀င္စားမႈရေအာင္ ႀကဳိးစားပါ။ ငါတို႔ဟာ အတူတကြ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ၾကတယ္ဆိုတဲ့ ပံုရိပ္ကို အမ်ားသိေအာင္ ျပၾကရလိမ့္မယ္။

၄၁ - အိမ္မွာ ဖုန္းေျပာတဲ့အခါမွာ အမ်ားနား၀င္ခ်ဳိတဲ့ အသံနဲ႔ ေျပာပါ။

၄၂ - ေလ့လာေရးခရီးက ျပန္လာတဲ့အခါမွာ ဆရာ့ကိုလည္း လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ပါ။ မင္းတို႔ ခရီးထြက္ဖို႔အတြက္ အခ်ိန္ေပးတဲ့ ဆရာတို႔ကို ေက်းဇူးတင္သင့္ပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးဘဲ ဒီလိုအခြင့္အေရးမ်ဳိး ရတဲ့အတြက္ မင္းတို႔ ဘယ္ေလာက္ေက်နပ္ေပ်ာ္ရႊင္တယ္ဆိုတာကို ဆရာတို႔ကို အသိေပးသင့္ပါတယ္။ ဒီလိုေျပာတာဟာ မင္းတို႔ရဲ႕ ေက်းဇူးတင္ခံရတာကို ဆရာက အလြန္အမင္း ခံယူခ်င္လြန္းလို႔ ေျပာေနျခင္း မဟုတ္ပါ။ တစ္ေယာက္ေယာက္က မင္းတို႔ကို ကူညီတဲ့အခါမွာ ဘယ္လိုေက်းဇူးတင္ရမယ္ဆိုတာကို မင္းတို႔သိေအာင္ သင္ေပးေနျခင္းပဲ ျဖစ္တယ္။

၄၃ - ေလ့လာေရးခရီးထြက္တဲ့အခါမွာ ငါတို႔ဟာ စက္ေလွကား စီးရေကာင္း စီးရလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုစီးတဲ့အခါမွာ ညာဘက္ျခမ္းမွာ ကပ္ၿပီးရပ္ပါ။ အဲဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ စက္ေလွကားေပၚမွာ လမ္းေလွ်ာက္ၿပီးတက္ၾကမယ့္ အေရးႀကီးေနတဲ့လူေတြအတြက္ ဘယ္ဘက္ျခမ္းမွာ လမ္းေပးထားၿပီးသား ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ တကယ္လို႔ ဓာတ္ေလွကားတို႔၊ ေျမေအာက္လမ္းတို႔၊ စႀကၤန္လမ္းတို႔ကို ၀င္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ငါတို႔မ၀င္ခင္မွာ အတြင္းကလူေတြ အကုန္ အျပင္ထြက္ၿပီးတဲ့အခ်ိန္အထိ ေစာင့္ပါ။

၄၄ - စီတန္းလမ္းေလွ်ာက္တ့ဲအခါမ်ဳိးမွာ တစ္ေယာက္တန္း တန္းပါ။ ကိုယ့္ေရွ႕ကလူနဲ႔ ကိုယ့္ၾကားမွာ ႏွစ္ေပ၊ သံုးေပေလာက္ ကြာပါေစ။ ေရွ႕ဘက္ကို အၿမဲတမ္း မ်က္ႏွာမူထားပါ။ စီတန္းခ်ိန္မွာ စကားလံုး၀ ေျပာခြင့္မရွိ။

၄၅ - စီတန္းထားတဲ့ လိုင္းမွာ ဘယ္ေတာ့မွာ ၾကားျဖတ္ၿပီး တန္းမစီပါနဲ႔။ တကယ္လို႔ တစ္ေယာက္ေယာက္က မင္းေရွ႕မွာ ၾကားျဖတ္၀င္ၿပီး တန္းစီရင္ မင္းဘာမွ မေျပာပါနဲ႔၊ ဘာမွ မလုပ္ပါနဲ႔။ လႊတ္ထားလိုက္ပါ။ ဒါေပမယ့္ ဆရာ့ကိုေတာ့ အသိေပးပါ။ ဒီျပႆနာကို ဆရာရွင္းေပးမယ္။ ၾကားျဖတ္၀င္တဲ့တစ္ေယာက္နဲ႔ မင္းနဲ႔  ပူညံပူညံလုပ္ေနရင္ မင္းလည္း ျပႆနာျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ မင္းနဲ႔ အဲဒီျပႆနာနဲ႔ မထိုက္တန္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ဘာျဖစ္သလဲဆိုတာ ဆရာ့ကိုသာ ေျပာပါ။ က်န္တဲ့အတန္းသူ အတန္းသားေတြနဲ႔ ျဖစ္တဲ့ ပဋိပကၡေတြမွာလည္း အဲဒီနည္းအတိုင္းပဲ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းပါ။ ျပႆနာကို မင္းကိုယ္တုိင္ မေျဖရွင္းခင္ ဆရာ့ဆီကို လာၿပီး အေၾကာင္းၾကားပါ။

၄၆ - ရုပ္ရွင္ရုံကို ငါတို႔သြားၾကတဲ့အခါ ရုံထဲမွာတစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္ ဆူဆူညံညံ စကားမေျပာပါနဲ႔။ ဆရာေနမေကာင္းလို႔ ဗီဒီယိုေခြနဲ႔ စာသင္တဲ့အေ၀းသင္ စာသင္ခ်ိန္မ်ဳိးမွာ စကားမေျပာပါနဲ႔။ ( Ron Clark က က်န္းမာေရးမေကာင္းလို႔ ဆရာ၀န္က အိမ္မွာ အနားယူခိုင္းတဲ့အခါမွာ သူ႔ေက်ာင္းသားေတြ သင္ခန္းစာေနာက္မက်ေစဖို႔အတြက္ တစ္ရက္စာသင္ခန္းစာေတြ သူရွင္းျပေနတာကို အိမ္မွာ ဗီဒီယုိရိုက္ၿပီး ေက်ာင္းသားေတြကို စာသင္ခန္းထဲမွာ ဖြင့္ျပၿပီး သင္တဲ့စနစ္ကို သံုးခဲ့ပါတယ္ )

၄၇ - ေက်ာင္းအေဆာက္အဦထဲကို Doritos ( ၾကက္ဥ၊ ေျပာင္းဖူးမႈန္႔ေတြနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ အေမရိကန္ အာလူးေၾကာ္တစ္မ်ဳိး ) ေတြ ယူမလာပါနဲ႔။

၄၈ - ေက်ာင္းမွာရွိတဲ့ကေလးတစ္ေယာက္က မင္းကို စရင္၊ ေနာက္ရင္၊ အေႏွာင့္အယွက္ေပးရင္ ဆရာ့ကို အသိေပးပါ။ ဆရာဟာ မင္းရဲ႕ဆရာျဖစ္တယ္။ ဒီေနရာမွာ ဆရာရွိေနျခင္းဟာ မင္းတို႔ကို ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔နဲ႔ ကာကြယ္ေပးဖို႔ျဖစ္တယ္။ ဒီေက်ာင္းမွာရွိတဲ့ ဘယ္သူကမွ မင္းကို အႏိုင္က်င့္ေစာ္ကားတာ၊ စိတ္မသက္မသာျဖစ္ေအာင္လုပ္တာမ်ဳိး ဆရာခြင့္မျပဳႏိုင္ဘူး။ အျပန္အလွန္အားျဖင့္ ျပႆနာကို မင္းကိုယ္တိုင္ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ ေျဖရွင္းတာမ်ဳိးကိုလည္း ဆရာခြင့္မျပဳႏိုင္ဘူး။ အဲဒီေက်ာင္းသားကို ဆရာကိုယ္တိုင္ ကိုင္တြယ္ ေျဖရွင္းပါရေစ။

၄၉ - မင္းယံုၾကည္တဲ့ အရာအတြက္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ရပ္တည္ပါ။ မင္းရဲ႕ႏွလံုးသားနဲ႔ စိတ္အာရုံက ဦးေဆာင္ညႊန္ျပၿပီး မင္းကိုယ္တိုင္ စြဲစြဲၿမဲၿမဲလက္ခံယံုၾကည္တ့ဲ အရာအတြက္ ဘာအေျဖမွ ေပးစရာ မလုိဘူး။

၅၀ - အေကာင္းျမင္၀ါဒထားၿပီး ဘ၀ကို ေပ်ာ္ရႊင္ခံစားပါ။ တခ်ဳိ႕အေၾကာင္းအရာေတြဟာ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ဖို႔ မထိုက္တန္တ့ဲ့အရာေတြ ျဖစ္တယ္။ အရာရာတိုင္းကို ရႈေထာင့္စံုကၾကည့္ၿပီး မင္းရဲ႕ဘ၀မွာ ေကာင္းက်ဳိးရဖို႔အတြက္ပဲ အာရုံစိုက္ပါ။

၅၁ - ဘ၀မွာ ဘယ္ေတာ့မွ ေနာင္တမရေအာင္ ရွင္သန္ေနထိုင္ပါ။ မင္းလုပ္ခ်င္တာ တစ္ခုခုရွိရင္ လုပ္သာလုပ္ပစ္လိုက္ပါ။ မင္းလုပ္မယ့္အလုပ္၊ မင္းေလွ်ာက္မယ့္လမ္းမွာ ဘယ္အေၾကာက္တရား၊ ဘယ္သံသယ၊ ဘယ္အတားအဆီးမွ အ၀င္မခံပါနဲ႔။ မင္းလိုခ်င္တာ တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ မင္းရဲ႕ စိတ္ေရာ ႏွလံုးသားပါႏွစ္ၿပီး မရရေအာင္ ႀကဳိးစားၿပီး ယူပါ။ မင္းလုပ္ခ်င္တာ တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ မင္းလုပ္ခ်င္တာ မလုပ္ရသေရြ႕ မရပ္မနား ရေအာင္ႀကဳိးစားပါ။ မင္း ျဖစ္ခ်င္တာ တစ္ခုခုရွိခဲ့ရင္ အဲဒီအိပ္မက္ ရွင္သန္ အထေျမာက္ဖို႔ အဲဒီအိပ္မက္ထဲမွာ ရွင္သန္ေနထိုင္ဖို႔ လိုအပ္တာဟူသမွ် ႀကဳိးစားလုပ္ပါ။

၅၂ - မင္းဟာ မွားတတ္တဲ့လူ၊ မွားႏိုင္တဲ့လူဆိုတာ လက္ခံလိုက္ပါ။ အဲဒီအမွားေတြကေန သင္ခန္းစာယူၿပီး ေရွ႕ဆက္ပါ။

၅၃ - ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ဳိးမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ အစဥ္သျဖင့္ ရိုးသားေျဖာင့္မတ္ပါ။ တစ္ခုခု အမွားအယြင္း လုပ္ခဲ့မိရင္ ဆရာ့ကို ဖြင့္ေျပာၿပီး ၀န္ခံလိုက္တာ အေကာင္းဆံုး နည္းလမ္းျဖစ္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အဲဒီလုပ္ရပ္ကို ဆရာက ေလးစားလို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။ မၾကာခဏဆိုသလို မင္းရဲ႕ ရိုးသားပြင့္လင္းမႈအတြက္ မင္းတို႔ရဲ႕ စည္းကမ္းေဖာက္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္ေတြကို ဆရာေမ့သြားေလ့ရွိတယ္။

၅၄ - “ Carpe Diem ” အေၾကာက္တရားေတြ၊ စိုးရိမ္ေသာကေတြကို ေဘးဖယ္ၿပီး “ ဒီေန႔ကို အပိုင္သိမ္းလိုက္ ” ( လက္တင္စကားမွ ဆင္းသက္သည္။ စာေရးဆရာႀကီး Horace မၾကာခဏ လက္စြဲသံုးေသာ စကားစုျဖစ္သည္ ) မင္းဟာ ဒီေန႔ကို တစ္ႀကိမ္တစ္ခါပဲ ႀကံဳေတြ႕ျဖတ္သန္းခြင့္ရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေန႔ကို မျဖဳန္းတီးလိုက္နဲ႔။ ဘ၀ဆိုတာ စိုးရိမ္ေသာကေတြကို ေလထဲမွာ လႊင့္ပစ္လိုက္ၿပီေတာ့ လုပ္စရာရွိတဲ့ အလုပ္ေတြကို ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္လုပ္လိုက္ႏိုင္တဲ့ အထူးအခ်ိန္ကာလ အပိုင္းအျခားေလးေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ “ ဒီေန႔ကို အပိုင္သိမ္းလိုက္ ”။

၅၅ - မင္းကိုယ္ကို ျဖစ္ႏိုင္သမွ်အထိ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္ပါေစ။

     

( စည္းကမ္းခ်က္ ၃၇၊ ၃၈ နဲ႔ ၄၆ က မူရင္း ဖိုင္ထဲမွာ မပါဘဲ ေပ်ာက္ေနပါတယ္။ ေနာက္တစ္ဖိုင္ေတြ႕ေပမယ့္ စည္းကမ္းခ်က္ ၅၅ ခ်က္ကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္၊ အႏွစ္တိုက္ၿပီး ေရးထားတာေတြ ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ အက်ဥ္းကို အက်ယ္ခ်ဲ႕ၿပီး ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ေရးထားျခင္းပါ။ )